Kazakistan’ın Kızılorda bölgesinde bulunan Aral Jeoparkı, UNESCO Küresel Jeoparklar Ağı’na dahil edilmek üzere uluslararası değerlendirme sürecinden geçiyor. Başvurunun olumlu sonuçlanması halinde Aral Jeoparkı, Kazakistan’ın UNESCO tarafından tanınan ilk küresel jeoparkı olacak.
UNESCO’nun resmi internet sitesinde yer alan bilgiye göre, Temmuz 2026’da uluslararası uzmanlar José Brilha ve Soma Saediyounesi değerlendirme kapsamında bölgeyi ziyaret etti.
Uzmanlar, jeolojik ve doğal alanların yanı sıra turizm rotalarını, altyapıyı, yönetim sistemini, bilimsel çalışmaları ve yerel halkın projeye katılımını inceledi. Jeopark; Aral Denizi’nin eski tabanını oluşturan alanlar, tuz düzlükleri, göller, sıcak su kaynakları, çöl manzaraları, tarihi yerleşimler ve türbeleri kapsıyor.
Bölge; çölleşme, iklim değişikliği, su ekosistemlerindeki dönüşüm ve çevresel felaketin etkilerinin araştırılması açısından büyük önem taşıyor.
Proje organizatörleri, Aral Havzası’nı yalnızca bir çevre felaketinin yaşandığı bölge olarak değil, aynı zamanda yeniden canlanma, bilimsel araştırmalar ve sürdürülebilir kalkınmanın merkezi olarak tanıtmayı hedefliyor.
Ziyaretçiler için dört turizm rotası hazırlanırken, “Geopark Aral” adlı özel bir ziyaretçi merkezi de hizmete açıldı. Ancak UNESCO statüsünün kazanılması yalnızca bölgenin doğal zenginliklerine bağlı değil. Jeoparkın etkin bir yönetim sistemine, eğitim programlarına, bilimsel temellere, koruma önlemlerine ve sorumlu turizmi destekleyecek altyapıya sahip olması gerekiyor.
Uluslararası uzmanlar, özellikle yerel halkın projeye katılımına büyük önem veriyor. Projenin istihdam oluşturması, otelleri, pansiyonları, kafeleri, el sanatları atölyelerini, ulaşım şirketlerini ve rehberlik hizmetlerini destekleyerek bölgesel kalkınmaya katkı sağlaması bekleniyor.
Saha incelemelerinin ardından uzmanlar bir değerlendirme raporu hazırlayacak. Başvuru dosyası önce UNESCO Küresel Jeoparklar Konseyi tarafından incelenecek, nihai karar ise UNESCO Yürütme Kurulu tarafından verilecek. Uzmanların bölgeyi ziyaret etmiş olması, statünün otomatik olarak verileceği anlamına gelmiyor.
UNESCO tarafından tanınması halinde Aral Bölgesi’nin uluslararası bilinirliğinin artması, daha fazla turist çekmesi ve bilimsel iş birliklerinin güçlenmesi bekleniyor. Bununla birlikte Kazakistan’ın bölgenin doğal ve kültürel mirasını uzun vadeli olarak koruma yükümlülüğünü de yerine getirmesi gerekecek.
UNESCO Küresel Jeopark statüsü dört yıllığına veriliyor. Bu sürenin sonunda yeniden değerlendirme yapılıyor. Gerekli kriterlerin karşılanmaması durumunda jeoparka uyarı verilebiliyor ya da uluslararası statüsü geri alınabiliyor.
Başvurunun başarıyla sonuçlanması, Kazakistan’ın benzersiz jeolojik mirasa sahip diğer bölgelerinin de uluslararası alanda tanıtılması için örnek bir model oluşturabilir.
Aral Bölgesi açısından ise bu proje, çevre felaketiyle özdeşleşen imajın yerine sürdürülebilir turizm, eğitim, bilimsel araştırma ve ekonomik kalkınmayı öne çıkaran yeni bir vizyonun geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
Yorum yazabilirsiniz