Kazakistan’ın edebiyat mirası artık yalnızca ülke sınırları içinde değil, dünyanın dört bir yanında hayat buluyor. Kazak yazarların eserleri onlarca dile çevrilerek uluslararası okuyucularla buluşurken, ülkenin edebiyatına yönelik küresel ilginin ulaştığı boyut dikkat çekiyor: Kazak kitapları ve dijital edebiyat kaynakları bugün 125 ülkeden okuyucuya ulaşıyor.
Kazak edebiyatı, uluslararası kültür sahnesindeki konumunu giderek güçlendirirken dünya genelindeki varlığını da genişletiyor.
Kazak yazarların eserleri onlarca dile çevrilerek yurt dışında yayımlanıyor; dünyanın önde gelen kütüphaneleri ve üniversitelerinde okuyuculara sunuluyor. Kazak edebiyatının klasikleri ve çağdaş eserleri, ülke sınırlarının çok ötesinde yeni okuyucular kazanıyor.
Kazakistan Kültür ve Enformasyon Bakanlığına göre, çağdaş Kazak şiiri ve düzyazısından oluşan antolojiler, Birleşmiş Milletlerin altı resmi dilinde — İngilizce, Arapça, İspanyolca, Çince, Rusça ve Fransızca — yayımlandı. Bu eserlerin 120 bin nüshası, 90’dan fazla ülkede 23 binden fazla kütüphane, yükseköğretim kurumu ve araştırma merkezine gönderildi.
Son yıllarda Kazak edebiyatının farklı dillere çevrilmesinin coğrafyası da genişliyor. Smagul Yelubay’ın “Ak Boz Üy” romanı İspanyolcaya; Kabdeş Jumadilov’un “Daraboz”, Bauyrjan Momışulı’nın “Uşkan Uya” ve Azilhan Nurşayhov’un “Mahabbat, Kızık Mol Jıldar” adlı eserleri İngilizceye çevrildi. Dulat İsebekov’un “Kargın” romanı Fransızca yayımlanırken, Muhtar Avezov’un “Kökserek” ve İlyas Yesenberlin’in “Aykaş” adlı eserleri Çinceye çevrildi. Berdibek Sokpakbayev’in “Menim Atım Koja” adlı uzun öyküsü ise Fransızcaya kazandırıldı. Eser daha önce İngilizce, Almanca, Rusça, Özbekçe ve diğer dillere de çevrilmişti.
Bakanlık, yabancı okuyucuların Kazak edebiyatının klasik eserlerine yönelik ilgisinin de istikrarlı biçimde devam ettiğini belirtti. En çok tanınan eserler arasında Muhtar Avezov’un “Abay Yolu” romanı, Abay Kunanbayulı’nın “Nasihat Sözleri” ve İlyas Yesenberlin’in “Göçebeler” adlı tarihî üçlemesi yer alıyor.
Öte yandan Kazakistan’daki yayınevleri her yıl Frankfurt Kitap Fuarı, Bologna Çocuk Kitapları Fuarı, Abu Dabi Uluslararası Kitap Fuarı, Pekin Uluslararası Kitap Fuarı ve Londra Kitap Fuarı gibi dünyanın önde gelen kitap etkinliklerine katılıyor. Geçen yıl Kazakistan, Frankfurt Kitap Fuarı’nda 137 yeni kitap, Bologna Çocuk Kitapları Fuarı’nda 24, Abu Dabi’deki fuarda ise 27 yeni yayın tanıttı.
Kazakistan’ın klasik edebî mirasının modern yöntemlerle tanıtılmasına da özel önem veriliyor. “Ulusal Kitap” yarışması kapsamında Abay Kunanbayulı’nın “Nasihat Sözleri”nin Gülnira Amandıkova tarafından hazırlanan “Urpakka Ulagat. Gelecek Nesillere Vasiyet” adlı uyarlaması “Yılın Kitabı” seçildi. Kazakça, Rusça ve İngilizce yayımlanan eser, genel olarak 12 dile ulaşan bir projenin parçası oldu. Kitap, Frankfurt, Delhi ve Guangzhou’daki uluslararası kitap etkinliklerinde tanıtılırken UNESCO Kütüphanesine de gönderildi.
Kazak kitapları uluslararası yarışmalarda da başarı elde ediyor. 2025 yılında Bakü’de düzenlenen “Kitap Sanatı” yarışmasında “Jöşi Han. Ulu Ulusun Hükümdarı” adlı eser Grand Prix ödülüne layık görüldü. Ulusal edebiyatın tanıtılmasında kütüphaneler ve dijital kaynaklar da önemli rol oynuyor. Kazakistan Millî Kütüphanesinin düzenli okuyucuları arasında Hindistan, Çin, ABD, Türkiye, Almanya, Japonya, Fransa ve İngiltere gibi ülkelerin vatandaşları da bulunuyor.
Bakanlık, Kazakistan Millî Akademik Kütüphanesinin kaynaklarından 120 ülkeden okuyucuların yararlandığını, Kazakistan Millî Elektronik Kütüphanesinin ise 125 ülkeden kullanıcı tarafından ziyaret edildiğini bildirdi. Yabancı okuyucuların en fazla ilgi gösterdiği alanlar arasında Kazak edebiyatı, Kazakistan tarihi, Türk dünyası araştırmaları ve nadir eserler bulunuyor.
Yurt dışında Kazak edebiyatı merkezlerinden oluşan bir ağın da geliştiği belirtiliyor. Günümüzde bu merkezler aralarında Macaristan, Türkiye, Çin, Fransa, Japonya, ABD, İtalya, Finlandiya ve Brezilya’nın da bulunduğu 41 ülkenin millî kütüphanelerinde faaliyet gösteriyor. Merkezlerin koleksiyonları düzenli olarak Kazakistan’dan gönderilen yeni kitaplarla zenginleştiriliyor.
Daha önce, Astana sakinlerinin kitap okuyarak 600 bin tenge kazanabileceği bildirilmişti.
Yorum yazabilirsiniz