Kırgızistan’ın Oş Belediye Başkanı Janarbek Akayev’in Süleyman Dağı’nın UNESCO Dünya Mirası Listesi’nden çıkarılması yönündeki önerisinin ardından, bu statünün Kırgızistan’a ne kazandırdığı ve ülkede dünya çapında öneme sahip kaç miras alanının bulunduğu yeniden tartışılmaya başlandı.
Akayev, Süleyman Dağı’nın koruma statüsünün altyapı projelerinin hayata geçirilmesini zorlaştırdığını öne sürdü. Belediye Başkanı, örnek olarak “Süleyman Park” alışveriş merkezinden dağa uzanan bir teleferik inşa edilmesi fikrini gösterdi. Ancak söz konusu girişim hayata geçirilemedi.
Akayev’in bu girişimle bağlantılı olarak adını verdiği Nariman Tüleyev ise daha sonra belediye başkanının aktardığı bilgilerin gerçeği yansıtmadığını açıkladı.
Süleyman Dağı, Kırgızistan için özel bir öneme sahip. Burası, ülkenin UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan tek bağımsız ulusal miras alanı. Kırgızistan’la bağlantılı diğer iki alan ise sınır ötesi ortak miras niteliğinde: Büyük İpek Yolu’nun Çangan-Tanrı Dağları Koridoru ve Batı Tanrı Dağları.
Kırgızistan’ın UNESCO ile iş birliği ise yalnızca somut kültürel miras alanlarıyla sınırlı değil. Ülkeye ait 16 somut olmayan kültürel miras unsuru da UNESCO listelerinde yer alıyor.
Bunlardan biri Dünya Göçebe Oyunları. Oyunlar, 2021 yılında geleneksel oyunların yeniden canlandırılması ve korunmasına yönelik en iyi uygulama olarak Kırgızistan adına UNESCO listesine dahil edildi. Günümüzde Göçebe Oyunları UNESCO himayesinde gerçekleştiriliyor ve bu durum organizasyonun uluslararası alanda tanıtımına katkı sağlıyor.
Bir diğer önemli örnek ise geleneksel Kırgız keçe halıları olan ala-kiyiz ve şırdak yapım sanatı. Bu gelenek, 2012 yılında acil korumaya ihtiyaç duyan Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne alındı.
Bunun ardından Kırgızistan’da söz konusu geleneğin korunmasına yönelik bir program hazırlandı. “UNESCO Kalite İşareti” yarışması düzenlendi, zanaatkârlara sertifikalar verildi ve uluslararası dernekler, kültür merkezleri ve bağışçılarla bağlantı kurmalarına destek sağlandı.
Ayrıca Kırgızistan, 22 Eylül’ün Uluslararası Göçebe Mirası Günü ilan edilmesi girişimini başlattı. İlgili karar, UNESCO üyesi devletler tarafından desteklendi.
Bu gelişmelerin yanı sıra Kırgızistan’ın somut Dünya Mirası alanları açısından bulunduğu konum dikkat çekiyor.
Kırgızistan, bugün Türkistan ülkeleri arasında UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan somut kültürel miras alanlarının sayısı bakımından son sırada bulunuyor.
Özbekistan’ın UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde sekiz, Kazakistan’ın yedi, Tacikistan ve Türkmenistan’ın ise beşer miras alanı bulunuyor.
Kırgızistan’da ise bu sayı yalnızca üç.
Dolayısıyla Süleyman Dağı’nın UNESCO Dünya Mirası Listesi’nden çıkarılması, Kırgızistan’ın listedeki tek bağımsız ulusal miras alanını kaybetmesi anlamına gelecek.
Yorum yazabilirsiniz