Bazı yerlerde geçmiş ve gelecek ardışık değil, aynı anda var olur. Fergana Vadisi de bunlardan biri. Burada birkaç saatlik mesafede, bir ustanın yedi ay boyunca işleyerek 5.000 dolarlık bir elbise yaptığına tanık olabileceğiniz gibi, balıkların yüksek teknolojiyle kurulan bir bahçede suyu temizlediğini de görebilirsiniz. Ya da İtalyan seramiğiyle neredeyse ayırt edilemeyen porselen granitin beton zemine düşmesine rağmen çatlamadığını izleyebilirsiniz. Tarlaların üzerinde asılı güneş panelleri hem bitkileri gölgeliyor hem de elektrik üreterek devlete satılıyor.
İnsan Sermayesi: Seçim ve Disiplin
Dönüşümlerin mantığı, yeni ekonomiyle başa çıkabilecek nitelikli insan kaynağının hazırlanmasından başlıyor. Devletin 150 milyar sum yatırım yaptığı Fergana IT Parkı, sıkı bir filtreleme sistemiyle çalışıyor. Buraya girmek kolay değil: Seçim üç aşamalı. İlk dört hafta, adayların ekip çalışması yetenekleri test ediliyor ve bu aşamada çoğu aday eleniyor. Başarılı olanlar ise dokuz ay süren Swift ve Xcode programlama eğitimine başlıyor. Son aşamada ise kendi start-up’larını hızlandırılmış bir şekilde hayata geçirme fırsatı buluyorlar. Eğitim tamamen ücretsiz ve mezunlar hem IT Parkı’ndan hem de Arizona State University’den çift diploma alıyor.
Eğitim departmanı uzmanı Obidjon Ahmedov’a göre, modern altyapı yalnızca bir temel oluşturuyor. Asıl başarı, bireyin yetkinliğini uygulamayla kanıtlayabilmesine bağlı ve pazar, nitelikli profesyonellere aylık 600 ila 1.000 dolar arasında gelir sunmaya hazır; uluslararası projelerde yükselme potansiyeli de mevcut.
Fergana Expo: Bölgenin Markalarını Tek Çatı Altında Toplayan Alan
IT Parkı’nın hemen yanında sekiz katlı “Fergana Expo” yer alıyor. Bu sergi alanında bölgedeki markalar bir araya geliyor. Dronlar, işitme cihazları, geleneksel kıyafetler ve sanayi ekipmanları yan yana sergileniyor. Mantık basit ve pratik: Yatırımcı önce ürünleri pavyonda inceliyor, ardından üretici ofislerine doğrudan çıkıyor; zaman kaybı olmadan işlerini halledebiliyor.
Dijital Teknolojiden Seramiğe: Beklenmedik Ama Çarpıcı Geçiş
Kuvasa’da bulunan “Crown Ceramic” fabrikasında asıl şaşırtan şey üretim ölçeği değil, fiyat-performans dengesi. Fabrika, %97 yerel malzemeden 90×180 cm boyutlarında porselen granit üretiyor ve kalite olarak İtalyan ürünleriyle rekabet edebiliyor. Fiyat ise tabaka başına yaklaşık 10 dolar.
Fabrikada dayanıklılık, ziyaretçilere yerinde gösterildi: Büyük bir plak beton zemine bırakıldı, çarpmasına rağmen tek bir çatlak ya da kırık oluşmadı. Yönetici Boburjon Sultanaliev, nadir boyut ve rekabetçi fiyat stratejisi sayesinde fabrikanın hızlı bir şekilde ihracata yöneldiğini, ürünlerin %60’ının bugün ihraç edildiğini belirtiyor.
Fabrikada 400 kişi çalışıyor ve uzak bölgelerden gelen çalışanlar için tesisin içinde konut imkânı sağlanmış durumda.
Tarım Teknolojileri: Kıtlık İnovasyonu Tetikliyor
Tarım sektöründe inovasyon, doğal zorluklara yanıt olarak ortaya çıkıyor. Aoka Garden projesinde tuzlu su ve zorlu toprak sorun olmaktan çıkarak kapalı bir ekosistem yaratılmasını sağladı. Burada balıklar biyofiltre olarak görev yapıyor ve sulama suyu sağlıyor; agrofotovoltaik teknoloji ise tarlaları enerji santraline dönüştürüyor.
Agrofotovoltaik sistem sayesinde bir tarladan aynı anda iki ürün alınabiliyor. Bölgedeki güneş panellerinin açısı matematiksel olarak optimize edilmiş, gölge güneşi takip ederek bitkiler için ideal mikroiklim yaratıyor, toprağın nemini koruyor ve aşırı ısınmayı önlüyor.
Bu fizik ve biyoloji simbiozu, somut ekonomik kazanç sağlıyor: Sadece temiz elektrik satışından işletme günlük 30 milyon sum’dan fazla gelir elde ediyor. Bu modelin başarısı, bölge kalkınma stratejisini belirledi; başkanlık talimatına göre önümüzdeki üç yılda bu tür inovatif bahçelerin alanı 400 hektar daha artırılacak.
Uluslararası Pazarlar İçin Rekabetçi Tarım
Yerel çiftlikler, bu strateji sayesinde uluslararası pazarlarda rekabet edebiliyor. Örneğin Quva Agrostar, Özbek kirazı, çilek ve kuru meyveleri Japonya ve İngiltere’ye ihraç ediyor. İşletme ilk milyon dolar gelirini elde etti ve mevcut sözleşmelere göre 2027 yılına kadar 15 milyon dolarlık hedefe ulaşmayı planlıyor.
Yorum yazabilirsiniz