Özbekstan İslam Medeniyeti Merkezi’nin sergisi, tarihi bir eserle zenginleşti. Bu hafta, Londra’dan Taşkent’e getirilen kılıcın, araştırmacıların tahminlerine göre Hudayr Han’a ait olduğu düşünülüyor. Bu XIX. yüzyıldan kalma silah sanatının örneği, Kokand Hanlığı’nın maddi mirasının araştırılmasında önemli bir boşluğu dolduruyor.
92 santimetre uzunluğundaki çelikten yapılmış bu eser, sahibinin statüsünü gösteren detaylarla dikkat çekiyor: Kını ve sapı altınla kaplanmış ve mavi değerli taşlarla süslenmiş. Arşiv verilerine göre, bu silahın yapıldığı yer Şahrisabz’dir; o dönemde Buhara Emirliği’ne bağlıydı.
Uzmanlar, böyle buluntuların nadir olduğuna dikkat çekiyor. Hudaýr Han dönemine ait gerçek kılıçlardan çok azı günümüze ulaşmıştır. Şu an yalnızca iki benzer parça olduğu ve her ikisinin de Rusya’daki müze koleksiyonlarında yer aldığı bilinmektedir. O dönemde, zengin süslemelere sahip soğuk silahlar, sadece yüksek otoritenin bir simgesi değil, aynı zamanda diplomatik görüşmelerde geleneksel bir statü hediyesi olarak da kullanılıyordu.
XVIII-XIX. yüzyıllarda Kokand Hanlığı’nın askeri gücü, bölgedeki en önemli devlet yapılanmalarından biri olmasını sağladı. 19. yüzyılın ortalarında 11 bin kişilik bir orduya sahip olan hanlık, 1860’lı yıllarda asker sayısını 40 bin kişiye çıkardı. Ordu, sert bir hiyerarşiye dayalı olarak yönetiliyordu ve komuta yapısında önemli figürler mingbashi, yuzbashi ve ellikbashi gibi unvanlara sahipti.
Ordu için silah üretimi, yerel manüfaktürlerde gerçekleştiriliyordu. Silah atölyeleri Taşkent, Andican, Margilan ve Kokand’da yoğunlaşmıştı. Top ve ateşli silah üretimi, yerli ustalar tarafından, çoğu zaman karmaşık teknikler ve yabancı uzmanların katkılarıyla yapılmaktaydı. Ancak, geleneksel kılıçlar, savaşlarda hala önemli bir yer tutuyordu. Orta Çağ’dan itibaren Doğu’da geliştirilen kavisli çelik kılıçlar, yakın dövüşte temel araç olmaya devam etti. Kokandlı silah ustalarının kaliteli çelikten ürettiği kılıçlar, düzgün dengelemeleri ve yüksek dayanıklılıkları ile ünlüydü.
Bugün sergilenen bu tarihi eser, yerel ustaların metal işçiliği teknolojileri hakkında somut bir fikir veriyor ve o dönemdeki yönetici elitinin estetik tercihlerine dair önemli bir gösterge sunuyor.
Yorum yazabilirsiniz