Kazakistan’ın kültürel tarihinin en önemli sembollerinden biri olan Muhtar Auezov Kazak Ulusal Drama Tiyatrosu’nun kuruluşunun 100. yılı kutlanmaktadır.
Tam yüz yıl önce, 1926 yılında, Kazak tiyatrosunun perdesi ilk kez Muhtar Auezov’un kaleme aldığı “Enlik–Kebek” adlı oyunla açıldı. Aradan geçen bir asra rağmen bu tarihî gelenek bugün de sembolik olarak sürdürülmektedir.
Jübile dolayısıyla tiyatroyu, Kazakistan Başbakan Yardımcısı ve Kültür ve Enformasyon Bakanı Aida Balaeva tebrik etti:
“Muhtar Auezov Kazak Ulusal Drama Tiyatrosu’nun 100. yılını kutluyorum! Bu, sahneye, seyirciye ve ulusal kültüre adanmış koca bir asırdır. (…) Ancak en büyük zenginlik, kuşaklar boyunca yetişmiş seçkin sanatçılar ve yönetmenler tarafından oluşturulan insan kaynağı ve ekoldür. Elbette gelenekleri koruyabilen ve seyirciyle çağdaş bir dille konuşabilen bugünkü topluluğunuz da bunun bir parçasıdır. Sizlere ilham, yaratıcı başarılar ve daima kapalı gişe temsiller diliyorum.”
Jübile günü, ulusal sahnenin köklerine ve sürekliliğine bir saygı duruşu olarak “Enlik–Kebek” oyunu seyirciyle yeniden buluşturulacaktır.
Kuruluşundan itibaren tiyatro, ulusal değerleri, yüksek ahlaki idealleri ve halkın manevi yönelimlerini sahneye taşıyan ilk profesyonel Kazak drama topluluğu olmuştur.
Bu sahnede “Enlik–Kebek”, “Abay”, “Kobılandı”, “Karagöz”, “Ayman–Şolpan” gibi Kazak tiyatro ekolünün temelini oluşturan ulusal dramaturjinin başyapıtları yaratılmıştır.
Tiyatronun yaratıcı mirası, ulusun manevi aynası, halkın tarihini, karakterini ve ruhunu yansıtan canlı bir kroniktir. Tiyatronun temellerinde şu büyük sanat insanları yer almıştır: Serke Kojamkulov, Kalibek Kuanışbayev, Elubay Umirzakov, Kapan Badırov, Kurmanbek Jandarbekov, İsa Bayzakov, Amre Kaşaubayev, Kajımukan Munaytpasov. Bu isimler ulusal sahne tarihine altın harflerle yazılmıştır.
Bugün tiyatro topluluğu, yüksek düzeyde profesyonel bir yaratıcı ekipten oluşmaktadır. Her temsil, seyircinin kalbinde yankı bulan önemli bir sanatsal olaya dönüşmektedir.
Her şey nasıl başladı
Muhtar Auezov adını taşıyan Kazak Devlet Akademik Drama Tiyatrosu, 1925 yılında Kızılorda’da kurulmuş, 13 Ocak 1926’da Muhtar Auezov’un “Enlik–Kebek” adlı eserinden bir bölümün sahnelenmesiyle resmen açılmıştır.
Tiyatronun gelişimi, ilk müdür D. Adilov ve ilk yönetmen J. Şanin isimleriyle yakından ilişkilidir.
Taşınma süreci
1928 yılında tiyatro Almatı’ya taşınmış ve yeni bir oyuncu kuşağıyla güçlenmiştir: Kulyash ve Kanabek Bayseitovlar, Jusupbek Elebekov, Şara Jiyenkulova, Şaken Aymanov, Manarbek Erjanov, Kapan Karmısov, Kurmanbek Adilşinov, Sabira Maykanova, Seralı Telgarayev ve diğerleri.
Topluluğun yetenekli sanatçılarla zenginleşmesi, repertuvarın önemli ölçüde genişlemesini ve çeşitli dramatik eserlerin sahnelenmesini sağlamıştır.
1934 yılında tiyatro bünyesinde Devlet Opera ve Bale Tiyatrosu, Filarmoni ve “KazakKonsert” gibi yeni sanat kurumları kurulmuştur.
“Akademik” statüsü
27 Şubat 1937’de tiyatroya akademik tiyatro statüsü verilmiştir. Repertuvarda Muhtar Auezov, Beyimbet Maylin, İlyas Jansügirov, Gabit Müsirepov, Sabit Mukanov’un eserleriyle birlikte Rus ve dünya klasikleri kalıcı yer edinmiştir.
1940 yılında yönetmen A. Tokpanov tarafından sahnelenen “Abay” oyunu, ulusal tiyatronun zirve eserlerinden biri olmuştur.
Başarılar
Tiyatro, faaliyet gösterdiği yıllar boyunca birçok yüksek devlet ödülüne layık görülmüştür.
1946 yılında Kızıl Bayrak İşçi Nişanı ile ödüllendirilmiştir.
1952 yılında, yönetmen Şaken Aymanov’un sahnelediği “Abay” oyunu nedeniyle tiyatroya SSCB Devlet Ödülü verilmiştir. 1954 yılında topluluğa N. Jantorin, İ. Nogaybayev, T. Jaylıbekov gibi Almatı, Moskova, Leningrad ve Taşkent’teki tiyatro okullarından mezun sanatçılar katılmıştır. Yönetmen Azerbaycan Mambetov ve pek çok seçkin oyuncu ile sahne yönetmeni tiyatronun tarihine büyük katkılar sunmuştur.
1976 yılında tiyatro Halkların Dostluğu Nişanı ile onurlandırılmıştır.
1961 yılında tiyatroya yazar ve bilim insanı Muhtar Auezov’un adı verilmiştir.
20 Aralık 2020’de Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Jomart Tokayev’in kararnamesiyle tiyatroya “Ulusal” statüsü verilmiştir.
Bugün Muhtar Auezov Kazak Ulusal Drama Tiyatrosu, geleneklere bağlılık ile yeni sanatsal arayışların uyum içinde birleştiği büyük bir sanat okuludur.
Daha önce, Muhtar Auezov’un “Karagöz” trajedisinin senaryosu temel alınarak bir film çekilebileceği de bildirilmişti.
Yorum yazabilirsiniz