Son yıllarda Özbekistan’ın turizm sektörü benzeri görülmemiş bir büyüme gösteriyor. Ocak–Kasım 2025 döneminde ülkeyi 10,7 milyondan fazla yabancı turist ziyaret etti. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 47,4 (yaklaşık 3,5 milyon kişi) artış anlamına geliyor. Nisan ayından itibaren aylık turist sayısı ilk kez 1 milyonun üzerine çıktı ve yeni bir tarihi rekor kırıldı. Bu dönemde turizm hizmetleri ihracat gelirleri 4,4 milyar doları aşarak sektörün sadece pandemi sonrası toparlanmadığını, aynı zamanda hızla büyüdüğünü de gösterdi.
Uluslararası Tanınırlık ve Küresel Başarılar
UN Tourism verilerine göre, 2025’in ilk dokuz ayında Özbekistan, dünyada en hızlı büyüyen turizm pazarlarına sahip yedi ülke arasında yer aldı. Ülkeye gelen uluslararası turist sayısı 2019 yılına kıyasla yüzde 73 arttı (küresel ortalama artış yalnızca %5 civarındaydı). Bu başarı, Özbekistan’a Avrupa bölgesinde ikinci sırayı kazandırdı. Ayrıca 2025’in ilk dokuz ayında turist akışı 2024’e göre yüzde 13 artarak ülkeyi bölgedeki en hızlı büyüyen dört destinasyondan biri yaptı.
UN Tourism’in “Best Tourism Villages – 2025” projesinde Surhanderya bölgesindeki Omankhana köyü kazananlar arasına girdi. Bu gelişme, ülkenin ekoturizm ve kültürel miras rotalarındaki konumunu güçlendirdi. Aynı zamanda Global Muslim Travel Index 2025 raporuna göre Özbekistan, 153 ülke arasında 17. sıraya yükseldi.
Ülke, uluslararası medyada da güçlü şekilde temsil edildi: The New York Times 2025’te ziyaret edilmesi gereken 52 yer arasında Buhara’ya yer verdi. Brüksel’deki Global Tourism Forum’da Özbekistan “En İyi Kültürel Turizm Destinasyonu” ödülünü aldı. World Travel Awards verilerine göre Central Asia Travel 2024 ve 2025 yıllarında ülkenin en iyi tur operatörü seçildi; Sun Travel Group ise yılın önde gelen seyahat acentesi unvanını kazandı.
Ayrıca, Skytrax World Airline Awards 2025 (Central Asia & CIS) sıralamasında Uzbekistan Airways dördüncü sırada yer aldı ve ülkeye ulaşım kolaylığını artırdı.
Stratejik Öncelikler ve Altyapı Yatırımları
Devlet, turizmin başarısını kalıcı hale getirmeyi hedefliyor. Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in 2025 yılı ulusa seslenişinde belirttiği gibi, amaç 2030 yılına kadar turizm gelirlerini 20 milyar dolara çıkarmak ve yabancı turist sayısını ikiye katlamak.
Bu doğrultuda tarihi şehirlerde altyapı modernize ediliyor: Semerkant’ta Registan, Emir Timur Mozolesi, Uluğbek Rasathanesi ve Şahi Zinde gibi noktaları birbirine bağlayan modern yaya yolları ve köprüler inşa edilecek. Hiva’da, İçan Kale kompleksi içinde akıllı teknolojilerle donatılmış “yaşayan müze-şehir” kuruluyor.
Yeni turistik alanlar da geliştiriliyor. Şehrisabz yakınlarında “Gelon” dağ turizm kompleksi açılıyor, Namangan bölgesinde Arashan yüksek dağ tatil alanı faaliyete geçiyor. Hârizm ve Karakalpakistan’daki arkeolojik alanları birleştirecek “turizm halkası” projesi de planlanıyor.
Yatırımları artırmak amacıyla 3.500 yeni hizmet projesi (toplam 4 milyar dolar değerinde) başlatılacak. “Heritage Hotels of Uzbekistan” programı kapsamında, tarihi yapılarda butik oteller açılacak ve yatırımcılara vergi muafiyetleri sağlanacak. Ayrıca 2028’e kadar 5.000 hektarlık arazi açık artırma yoluyla turizm yatırımlarına tahsis edilecek.
Vize rejiminin kolaylaştırılması ve yeni uçuş hatlarının açılması da sektöre ivme kazandırdı. Özellikle Çin vatandaşlarına tanınan vizesiz giriş uygulamasıyla Çinli turist sayısı 2025’te neredeyse dört kat arttı.
Bölgesel Ekonominin Yeni Motoru
Turizm, ülkenin tüm bölgelerinde dengeli kalkınma sağlayan bir ekonomik motor haline geldi.
- Semerkant bölgesi: Urgut’ta yeni turistik alanlar, kamp bölgeleri ve doğa parkları kuruluyor.
- Sırderya: 2026’da 1,5 trilyon som altyapıya, 10 trilyon som girişimcilik projelerine ayrılacak. Gülistan’da 67 hektarlık bir eğlence merkezi inşa ediliyor.
- Cizzak: 12 milyar dolarlık 152 projeyle dağ, su ve tarım turizmi geliştiriliyor. Zaamin ve Aydar-Arnasay gölü çevresinde yeni tatil alanları kuruluyor.
- Buhara: 470 milyon dolarlık yatırım hacmine sahip “Bokiy Buhoro” (Ebedi Buhara) etnoparkı inşa edilecek.
Yeni Trendler: Ekoturizm ve Etkinlik Turizmi
Tian Shan ve Pamir dağları, Kızılkum çölü ve zengin göl ekosistemleri Özbekistan’ı ekoturizm için benzersiz bir destinasyon yapıyor. 2025 sonunda kabul edilen yeni yönetmelikle, doğa parklarında resmi yürüyüş, bisiklet ve atlı turların düzenlenmesi yasallaştı.
Buna paralel olarak, etkinlik turizmi de hızla büyüyor:
- Zaamin Ultra Maratonu (Cizzak): 2.500 m yükseklikte düzenleniyor ve binlerce sporcuyu ağırlıyor.
- Bukhara Night Race: Antik şehrin ışıklandırılmış sokaklarında gece koşusu.
- Semerkant Maratonu: Registan Meydanı’nda başlayıp tarihi merkezde sona eriyor; gelirleri hayır işlerine yönlendiriliyor.
Ayrıca 2025 yazında Jennifer Lopez’in Taşkent konseri, 35’ten fazla ülkeden 15.000’in üzerinde yabancı turist çekerek şehir ekonomisine 3,3 milyon dolar kazandırdı. Bu başarı, Özbekistan’da “etkinlik turizmi” trendini başlattı.
Bugün Özbekistan turizmi, sadece Semerkant, Buhara ve Hiva gibi klasik rotalardan ibaret değil. Doğa, gastronomi, festival ve spor turizmi çeşitleniyor; turist gelirleri ülke geneline yayılıyor. UN Tourism’in analizine göre, Özbekistan artık yalnızca bölgesel bir destinasyon değil, küresel turizm sahnesinde güçlü bir oyuncu konumunda.
Ülke, 2030 yılına kadar yıllık 10 milyon ek turist ve 20 milyar dolarlık gelir hedeflerine emin adımlarla ilerliyor. Turizm artık Özbekistan ekonomisinin lokomotif sektörlerinden biri haline geldi.
Yorum yazabilirsiniz