Son yıllarda Özbekistan ve Türkmenistan arasındaki işbirliği, kapsamı ve derinliği bakımından, Türkistan’ı önceki on yıllarda karakterize eden geleneksel iyi komşuluk ilişkileri anlayışını aşan bir aşamaya girmiştir.
Bölge, uluslararası ulaşım ve lojistik akışlarının yeniden dağılımı, transit arterler için artan rekabet, Avrasya’nın enerji mimarisindeki değişiklikler ve pragmatizm ve karşılıklı faydaya dayalı devletlerarası ittifakların artan rolüyle bağlantılı olarak hızlı bir jeopolitik değişim dönemi yaşıyor.
Özbekistan-Türkmenistan diyaloğu, bölgesel istikrarı güçlendirmede ve uzun vadeli bir iş birliği mimarisi oluşturmada kilit bir faktör haline gelerek özel bir önem kazanmaktadır. Bu bağlamda, Türkmenistan’ın 1995 yılında BM tarafından resmen tanınan eşsiz bir dış politika statüsü olan daimi tarafsızlığının 30. yıldönümü sembolik bir önem taşımaktadır. Aşkabat, otuz yılı aşkın bir süredir tarafsızlığı sadece diplomatik bir davranış biçimine değil, aynı zamanda uluslararası kimliğinin temeline dönüştürerek, barışçıllık, müdahale etmeme ve olumlu bir gündem oluşturmaya yönelik tutarlı bir bağlılık ilkelerine dayalı bir devlet modeli inşa etmiştir.
İki ülke arasındaki ilişkilerin tarihsel temeli, modern siyasi formülasyonlardan anlaşılabileceğinden çok daha derindir. Özbek ve Türkmen halkları yüzyıllardır ortak bir kültürel, etnik ve medeniyet alanında var olmuştur. Oğuzlar, Kıpçaklar, Karluklar ve diğer aşiret grupları, Horezm, Maverannahr ve komşu topraklarda ekonomik, ticari ve askeri-siyasi bağlar geliştirmiştir.
Modern devletlerarası ilişkiler, sistematik diplomatik faaliyetlerle güçlenir. Ekonomik işbirliği, ikili ilişkilerde belirleyici bir rol oynar.
Ulaşım ve lojistik, Özbekistan-Türkmenistan işbirliğinin kilit bir bileşeni olmaya devam etmektedir. Özbekistan’ın okyanusa doğrudan erişiminin olmaması nedeniyle, dış pazarlara güvenilir koridorlar oluşturmak stratejik önem taşımaktadır.
Siyasi analizler, Özbekistan ve Türkmenistan arasındaki mevcut yakınlaşmanın, geçici bir diplomatik tepkiden ziyade, uzun vadeli çıkarların örtüşmesinin sonucu olduğunu göstermektedir. Türkmenistan’ın tarafsızlığı, istikrarı, öngörülebilirliği ve çatışmalara karışmadan bölgesel girişimlere katılma fırsatını sağlamaktadır. Özbekistan’ın açıklık ve bölgesel entegrasyon politikası, tüm Türkistan’ı geliştirmeyi amaçlayan ortak projeler için alan yaratmaktadır.
Özbekistan-Türkmenistan ortaklığının geleceği umut verici görünüyor. İki ülke arasındaki ticaret hacminin önümüzdeki yıllarda 1 milyar doları aşması bekleniyor. Ulaşım koridorlarının, enerji sistemlerinin, çevre programlarının ve insani yardım girişimlerinin geliştirilmesi, gelecekteki bölgesel kalkınma için sürdürülebilir bir platform oluşturacaktır. Türkmenistan’ın tarafsızlığının 30. yıldönümü, sadece bir dönüm noktası olmaktan öte, iki ülke arasındaki etkileşimin yeni bir aşamasını destekleyen barışsever politikanın bir sembolü haline geliyor. Özbekistan ve Türkmenistan arasındaki işbirliği ne kadar aktif bir şekilde gelişirse, bu bağlar o kadar belirginleşiyor: bireysel projelerin ötesine uzanıyor ve önümüzdeki on yıllar boyunca Türkistan’ın geleceğini şekillendirebilecek stratejik bir çizgi oluşturuyor. Özbekistan ve Türkmenistan artık sadece komşu değil, ortak çabalarla bölgesel istikrar, barışçıl kalkınma ve sürdürülebilir refah mimarisi inşa eden ortaklardır.
Yorum yazabilirsiniz