Özbekistan, kurak iklim kuşağında yer alması ve doğal kaynaklar üzerinde artan insan baskısı nedeniyle su kaynaklarının rasyonel ve adil kullanımı konusunda kritik bir konumdadır. Su, yalnızca ekonomik bir faktör değil, aynı zamanda sosyal ve politik bir araç olarak değerlendirilmektedir. Etkili su yönetimi, sosyal adalet, gıda güvenliği ve gelecek nesillerin refahı açısından vazgeçilmez bir unsurdur.
Politika ve Strateji
Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev liderliğinde, 2030’a kadar su kaynakları yönetimi stratejisi uygulanmaktadır. Bu strateji, iklim değişikliği, artan tarımsal ihtiyaçlar ve doğal kaynakların korunması sorunlarına sistematik bir yanıt sunmaktadır. Stratejinin merkezinde su tasarruflu teknolojilerin (damla ve noktadan sulama) yaygınlaştırılması yer almakta, böylece hem su kayıpları azaltılmakta hem de tarımsal verim artırılmaktadır.
Başarılar ve Etkiler
2017 yılında sadece 19 bin hektarda uygulanan su tasarruflu teknolojiler, günümüzde 2,6 milyon hektara ulaşmıştır (%60 sulanan araziler). Bu sayede yılda 2,5 milyar metreküp su tasarrufu sağlanmakta, tasarruf edilen su hacmi yaklaşık 1 milyon olimpik havuzu dolduracak seviyededir.
Gelecek Hedefleri
2028 yılına kadar, su tasarruflu teknolojilerin 3,5 milyon hektara ulaşması hedeflenmektedir. Böylece sulanan arazilerin %80’i kapsam içine alınacak ve yılda 3,5 milyar metreküp su tasarrufu sağlanacaktır. Ayrıca, 300 bin hektarlık alanın su temini iyileştirilecek ve art arda ekilen ürünler için ek sulama imkânları sağlanacaktır.
Sosyal Boyut ve Teşvikler
Su tasarrufu sağlanan alanlardan elde edilen kaynaklar, öncelikle su temini zor bölgelerdeki çiftçilere yönlendirilecektir. Vergi ve sübvansiyon sistemi, suya erişimi kısıtlı bölgelerde uygulanan teknolojiler için ekstra teşvikler sunacak şekilde düzenlenmiştir. Ayrıca, kendi imkânlarıyla su tasarruflu teknolojiler uygulayan üreticiler için yeni bir sübvansiyon sistemi kurulmuştur.
Teknoloji ve Denetim
Yüklenici şirketlerin sorumlulukları artırılmış, garanti ve servis hizmeti zorunlu hâle getirilmiştir. Akıllı sayaçlar ve insansız hava araçları ile su kullanımı takip edilecek, geleneksel sulama yöntemlerinin izinsiz kullanımı engellenecektir. Bu yaklaşım, teknolojik inovasyon ile denetim mekanizmalarının entegrasyonunu göstermektedir.
İnsan Kaynağı ve Eğitim
“Su Uzmanları Okulu” projesi kapsamında, 10 bin çiftlik çalışanı eğitim alacak ve 300 uzman yurt dışına gönderilecektir. Bu, reformların uzun vadeli sürdürülebilirliği için insan kaynağını güçlendirmeyi hedeflemektedir.
Analiz ve Değerlendirme
Özbekistan’ın su yönetimi reformları, sistematik, sosyal odaklı ve teknoloji tabanlı bir yaklaşıma sahiptir. Reformlar, ekonomik teşvikler, kontrol mekanizmaları ve insan kaynağı gelişimi ile bütünleşik bir şekilde yürütülmektedir. Bu politika, yalnızca suyun tasarrufunu sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda sosyal adaleti, çiftçilerin çıkarlarını ve doğal mirasın korunmasını da güvence altına alıyor.
Genel olarak, Özbekistan örneği, su kaynaklarının stratejik bir kaynak olarak değerlendirilmesi, teknolojik inovasyonlar ve sosyal politika entegrasyonu açısından diğer ülkeler için de bir model teşkil etmektedir.
Yorum yazabilirsiniz