Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi’nin (AMEA) Akademisyen Ziya Bünyadov adına Şarkiyat Enstitüsü’nde “Türk halklarının entegrasyonunda Birinci Türkoloji Kurultayı’nın rolü” konulu cumhuriyet çapında bilimsel konferans çalışmalarına başlamıştır.
Konferans, Birinci Türkoloji Kurultayı’nın 100. yıl dönümüne ithaf edilmiştir.
Konferansın açılışında AMEA Başkan Yardımcısı ve Şarkiyat Enstitüsü Müdürü Akademisyen Gövher Bahşaliyeva, Birinci Türkoloji Kurultayı’nın Türk dünyasının kültürel birliğini ve manevi bağlılığını ilk kez bilimsel zeminde ele alarak Türkoloji bilimlerini sistemli biçimde uluslararası arenaya taşıdığını ifade etti.
Akademisyen, Kurultay’ın dilbilim, Latin alfabesi, imla, edebiyat, tarih, folklor, sanat, etnografya, terminoloji ve metodoloji gibi güncel konuları kapsadığını, sunulan 38 bildiride Türkolojinin temel meselelerinin tartışıldığını ve somut kararların alındığını belirtti.
Günümüzde Türk devletleriyle yakın entegrasyonun devlet politikasının temel önceliklerinden biri olduğunu vurgulayan Akademisyen G. Bahşaliyeva, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Birinci Türkoloji Kurultayı’nın 100. yıl dönümünün kutlanmasına ilişkin bir Kararname imzaladığını, bu belge doğrultusunda ülkede üst düzey etkinlikler düzenlendiğini ve bu anlamlı tarihin çağdaş bilimsel-teorik yaklaşımlar ile ortak değerler çerçevesinde AMEA’da da anıldığını söyledi.
Konferansın açılışında ayrıca AMEA’ya bağlı Nesimi Dilbilim Enstitüsü Müdürü, Filoloji Doktoru Prof. Nadir Memmedli, Birinci Türkoloji Kurultayı’nın temel siyasi yönlerine değinerek, Kurultay’ın başlıca amacının SSCB’deki Türk halklarının Latin alfabesine geçişini sağlamak olduğunu belirtti. Profesör, Kurultay’ın özellikle Bakü’de düzenlenmesinin nedenlerine ve diğer önemli hususlara da değindi.
Şarkiyat Enstitüsü İran Tarihi ve Ekonomisi Bölümü Baş Araştırmacısı, Tarih Doktoru Prof. Solmaz Rüstemova-Tohidi ise “Birinci Türkoloji Kurultayı’nın ‘görünmeyen’ yönleri” başlıklı sunumunda, Kurultay’ın toplanmasını zorunlu kılan önemli tarihî ve kültürel sebeplerin yanı sıra Sovyet hükümetinin doğrudan devlet çıkarlarından kaynaklanan somut siyasi hedeflerinden söz etti.
Profesör, Kurultay’ın esas olarak alfabe reformu amacıyla toplandığını ve Latin alfabesine geçiş sürecindeki engelleri ortadan kaldırmak için yeni bir stratejik hedef olarak ileri sürüldüğünü özellikle vurguladı. Arşivlerde “tamamen gizli” ibaresiyle saklanan bazı belgelerin, Kurultay’ın hazırlık sürecinden son gününe kadar Sovyet parti organlarının sıkı denetimi altında yürütüldüğünü gösterdiğini belirten konuşmacı, sürecin ciddi biçimde düzenlendiğini ve sonuçların ile alınacak kararların tartışmalardan bağımsız olarak önceden belirlendiğini ifade etti.
Daha sonra “Türk Dünyasının Ekonomik Entegrasyonunda Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Rolü”, “Birinci Türkoloji Kurultayı’nın Türk Devletlerinin Birliğindeki Rolü” ve “V.V. Bartold’un Birinci Türkoloji Kurultayı’ndaki Bildirisinde Türk-İslam Medeniyetine Bakış” başlıklı sunumlar dinlendi.
Konferans çalışmalarına “Birinci Türkoloji Kurultayı: Bilimsel Mirası ve Modern Türkolojinin Gelişimine Etkisi” ile “Türk Halkları Tarihi, Dil ve Edebiyat Araştırmalarının Güncel Meseleleri” başlıklı bölümlerde devam etti. Konferans yarın sona erecektir.
Yorum yazabilirsiniz