Küresel ekonomik belirsizlikler ve artan jeopolitik gerginliklere rağmen, Türkistan ülkeleri 2025 yılında bölgesel entegrasyon yolunda önemli adımlar attı.
Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Türkmenistan, siyasi diyalogdan ekonomiye, ulaşımdan dijital dönüşüme kadar geniş bir alanda iş birliğini derinleştirerek bölgesel bağları güçlendirdi.
Yıl boyunca düzenlenen liderler zirveleri ve ilgili bakanlar arası toplantılar, ülkeler arasındaki karşılıklı güven ve iş birliğinin pekişmesine katkı sağladı ve kilit konularda ortak pozisyonların oluşmasını destekledi.
Ticaretin ve sınır geçişlerinin kolaylaştırılması, sınır anlaşmazlıklarının çözülmesi ve lojistik altyapının geliştirilmesi gibi somut sonuçlar elde edildi. Ülkeler arasındaki karşılıklı güven ve etkileşim seviyesi en yüksek noktaya ulaştı.
Ticaret-ekonomi ilişkilerinin geliştirilmesi, dengeli diplomasi, altyapı yatırımları, enerji iş birliği ve teknoloji odaklı kalkınma stratejileri, Orta Asya’nın Avrasya’nın büyüme merkezlerinden biri haline gelmesi yolunda önemli adımlar atmasını sağladı.
C5+1 Formatında Artan Zirveler
Türkistan’ın dünya siyasetindeki rolünün güçlenmesi, bölgeye yönelik küresel aktörlerin ilgisinin artmasına yol açtı. Geçen yıl sadece AB, Çin, Rusya, ABD ve Japonya’nın katılımıyla C5+1 formatında bir dizi zirve gerçekleştirildi. Bu platformlarda partnerler, bölgeyle etkileşim stratejilerini güncelledi.
Nisan 2025’te Semerkand’da düzenlenen “Türkistan – AB” zirvesinde Avrupa, bölge ile ilişkilerini “genişletilmiş ortaklık” seviyesine yükseltti ve ulaşım, kritik kaynaklar, temiz enerji ve dijital altyapıya odaklanan 12 milyar Euro’luk yatırım paketini “Global Gateway” girişimi kapsamında sundu.
Haziran ayında Astana’da gerçekleşen “Türkistan – Çin” zirvesinde taraflar, sürekli komşuluk, dostluk ve iş birliği anlaşması imzaladı. Yıl sonunda Çin ile bölge ülkeleri arasındaki ticaret hacmi ilk kez 100 milyar doları aştı ve Pekin, Türkistan’ın en büyük ticaret ortağı oldu.
Bölgesel Entegrasyonun Yılı
Siyaset bilimci Rustam Saidov’a göre 2025 yılı, sınır sorunlarının çözümü ve su ile enerji kaynaklarının ortak kullanımına ilişkin sorunların ele alındığı bir dönem oldu. Aynı zamanda ticaret-ekonomi, enerji, lojistik ve diğer alanlarda bölgesel entegrasyon ve iş birliğinin en üst düzeyde sağlandığı yıl oldu.
Saidov, C5+1 formatındaki zirvelerin, Türkistan’ın artan öneminin ve bölge ülkelerinin küresel aktörlerle eşit ve dengeli ilişkiler kurabilme kapasitesinin somut bir göstergesi olduğunu vurguladı.
– 2025 yılı, bölge ülkelerinin zirveler ve üst düzey toplantılar yoluyla yeni bir aşamaya geçtiği ve Türkistan için bölgesel entegrasyonun yılı olduğu bir dönem oldu, – diye belirtti Saidov.
Yorum yazabilirsiniz