Senato, “Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) arasında, Kazakistan’daki Türkistan Bölgesel Buzbilim Merkezi’nin UNESCO himayesinde 2. Kategori merkez statüsünün yenilenmesine ilişkin Anlaşmanın onaylanması” kanununu onayladı.
Senato Milletvekili Altynbek Nukhuly’ye göre, anlaşma, Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığına bağlı Ulusal Bilim ve Teknoloji Konseyi’nin 12 Nisan 2024 tarihinde yaptığı toplantıda Devlet Başkanı tarafından verilen talimatlar doğrultusunda geliştirilmiş ve 19 Haziran 2025 tarihinde Astana’da imzalanmıştır.
Anlaşmanın onaylanması, Kazakistan ve UNESCO arasında 2012 yılında imzalanan bir anlaşmayla kurulan Türkistan Bölgesel Buzbilim Merkezi’nin UNESCO himayesinde Kategori 2 merkezi statüsünü yenileyecektir. Bu statü daha önce 2017 yılında altı yıllık bir süre için onaylanmıştı.
Merkez, buzullar, kar örtüsü ve su kaynakları üzerine bilimsel araştırmalar yaparak, iklim değişikliğinin etkilerini değerlendirerek ve bölgedeki ülkeler arasında bilimsel veri alışverişini sağlayarak bilimsel ve analitik işlevler yerine getirmektedir.
Senatör, “Merkezin faaliyetleri Türkistan devletleri için stratejik öneme sahiptir, çünkü bölgenin su kaynaklarının önemli bir kısmı doğrudan buzullara bağlıdır. Büyüme mevsimi boyunca buzullar nehir akışının yüzde 50’sine kadarını, dağ buzul havzalarında ise yıllık akışın yüzde 80’inden fazlasını oluşturmaktadır. Bu kaynaklar sulama, enerji ve su temini için hayati önem taşımaktadır,” diye belirtti.
Senatör’e göre, merkez Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan’daki buzulları inceleyerek Sir Darya, Amu Darya, İli ve Şu-Talas nehir havzaları hakkında bilimsel veriler sağlıyor. Bu veriler, devlet kurumlarının bilimsel olarak sağlam su politikası planları oluşturmasına olanak tanıyacak.
Temel araştırmalar sonucunda, yaklaşık 2400 buzul üzerinde 60 yılı aşkın süredir sürekli gözlem verileri toplandı. Bölgedeki su kıtlığının ana nedeninin yağış azalması değil, su çekiminin artması olduğu bilimsel olarak kanıtlandı. Ayrıca, yer altı buzunun ve donmuş toprağın telafi edici rolü ilk kez doğrulandı, diye Altynbek Nukhuly belirtti
Senatör, merkezin uygulamalı sonuçlarının Acil Durumlar Bakanlığı, Su Kaynakları ve Sulama Bakanlığı, Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı ve Kazhydromet servisi tarafından yaygın olarak kullanıldığını sözlerine ekledi. Çamur akıntısına eğilimli buzul gölleri üzerinde araştırmalar yürütülüyor ve önleyici tedbirler planlanıyor.
Senatör sözlerini şu şekilde tamamladı:
“Anlaşmanın onaylanması, Kazakistan’ın Türkistan’daki araştırma merkezi konumunu güçlendirmesini, ulusal ve bölgesel su güvenliği politikalarını bilimsel verilerle desteklemesini, genç bilim insanları ve uzmanların yetiştirilmesi için uluslararası bir platform oluşturmasını, UNESCO ile işbirliğini geliştirmesini, uluslararası bilimsel standartlara uyumu sağlamasını, bölgesel ve küresel bilimsel programlara katılımını ve Kazakistan’ın iklim araştırmalarındaki otoritesini artırmasını sağlayacaktır”.
Yorum yazabilirsiniz