Türk Dünyası’nın bilim ve kültür tarihinde önemli bir dönüm noktası olan Birinci Türkoloji Kurultayı’nın 100. yılı, 27-28 Şubat 2026 tarihlerinde Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de anma etkinlikleriyle kutlandı. Azerbaycan Millî İlimler Akademisi, Yunus Emre Enstitüsü, Türk Dil Kurumu, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü ve Hazar Üniversitesi’nin iş birliğiyle düzenlenen bu anlamlı etkinlik, Türkoloji camiasını tarihi mekânda bir araya getirdi.
İlk Günde Zengin İçerik ve Anlamlı Açılışlar
Toplantının ilk günü, Azerbaycan Millî İlimler Akademisi Yönetim Kurulu binası fuayesinde katılımcıları, kurultaya adanmış bilgi bankası, sanal sergi ve yayımlanan kitaplar ile tanıştıran bir sergi ile başladı. Ardından, açılış törenine geçildi. Açılışta konuşan Azerbaycan Millî İlimler Akademisi Başkanı, Akademisyen İsa Habibbeyli, 1926’da Bakü’de düzenlenen Birinci Türkoloji Kurultayı’nın, Türk halklarının bilimsel ve kültürel birlikteliği açısından tarihi bir kilometre taşı olduğunu belirtti. Habibbeyli, bu kurultayın, özellikle Azerbaycan halkının kültürel yaşamındaki önemini vurgularken, günümüzde yapılan çalışmaların Türkoloji biliminin gelişmesine katkı sağlayacağını ve katılımcılar arasındaki bilimsel işbirliklerini güçlendireceğini ifade etti.
Yunus Emre Enstitüsü ve Kültürel Entegrasyon
Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Abdurrahman Aliy, konuşmasında, Birinci Türkoloji Kurultayı’nı, ortak geçmişe ve kültürel mirasa sahip Türk halklarının entegrasyonuna önemli bir katkı olarak nitelendirdi. Aliy, kurultayda ortaya çıkan pek çok fikrin, günümüzde hâlâ başarılı bir şekilde hayata geçirildiğini vurguladı.
Azerbaycan’ın Kültürel Bağlantılarındaki Rolü
Azerbaycan Kültür Bakan Yardımcısı Ferid Caferov ise, kurultayın Türk Dünyası’nın zengin geçmişine ışık tuttuğunu ve gelecekteki ortak stratejik bakış açıları ile kültürel dayanışma temellerini oluşturduğunu belirtti. Caferov, Azerbaycan Millî İlimler Akademisi’nin, 100. yıl dolayısıyla pek çok bilimsel etkinlik ve kültürel proje düzenlediğini, önemli yayımlar hazırladığını ifade etti.
Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Katkıları
Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Serdar Çam, “Birinci Türkoloji Kurultayının Kurucuları ve Dersleri: Tarih ve Modernlik” başlıklı konuşmasında, 1926’daki kurultayın mirasını bugüne taşımak adına, aynı mekânda yeniden toplanmalarının geçmiş ve gelecek arasında bir köprü kurduğunu belirtti. Çam, Türk Devletleri’nin geniş coğrafyasındaki etkilerinin bir asır sonra dahi hissedildiğine dikkat çekti.
Uluslararası Katılım ve Bilimsel Paneller
Konferansa Türkiye, Özbekistan, Kazakistan, Türkmenistan, Kırgızistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden birçok ünlü bilim insanı katıldı. Etkinlikteki dilbilimciler, tarihçiler, etnograflar ve kültür bilimciler, Türkoloji’nin güncel meselelerini ele aldılar. Panel oturumlarında şu başlıklar tartışıldı:
- Birinci Türkoloji Kurultayı’nın tarihsel ve toplumsal gerekliliği
- Kurultayın organizatörleri ve önde gelen şahsiyetlerinin Türkoloji bilimindeki katkıları
- Kurultay kararlarının Türk halklarının bilimsel ve kültürel gelişimine etkisi
- Türk dillerinin incelenmesi, alfabe ve terminoloji meseleleri ile metodolojik yaklaşımlar
- Kurultay fikirlerinin Sovyet döneminde ve sonrasındaki gelişim dinamiği
- Bağımsızlık dönemindeki Türkoloji’nin karşılaştığı sorunlar
- Küresel bilim ortamında Türkoloji araştırmalarının geleceği
- Kurultayın yeterince araştırılmamış arka planı
Birinci Türkoloji Kurultayı’na Adanmış Film Gösterimi
Konferansın ilk gününde ayrıca, Birinci Türkoloji Kurultayı’na adanmış kısa bir film gösterimi yapıldı.
Sempozyum Hazar Üniversitesi’nde Devam Ediyor
Anma etkinliğinin ikinci günü olan 28 Şubat’ta, katılımcılar Hazar Üniversitesi’nde düzenlenen sempozyumda bir araya gelerek hazırladıkları bildirileri sundular.
Yorum yazabilirsiniz