Son yıllarda Özbekistan ile Azerbaycan arasındaki iş birliği, Avrasya coğrafyasında yeni ulaşım ve enerji altyapısının şekillendirilmesi bağlamında stratejik bir önem kazanmaktadır.
Siyaset bilimci Sayfiddin Juraev’e göre, küresel lojistik sistemlerinin dönüşüm sürecinde iki ülke arasındaki iş birliği niteliksel olarak yeni bir seviyeye ulaşmaktadır.
Özbekistan bölgenin üretim ve transit merkezi olmayı hedeflerken, Azerbaycan Hazar Denizi üzerinden Avrupa pazarına açılan önemli bir lojistik merkez olarak konumunu güçlendirmektedir.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev tarafından başlatılan açıklık politikası, Bakü ile ilişkilerin canlanmasına önemli katkı sağlamıştır. Daha önce büyük ölçüde deklaratif nitelik taşıyan iş birliği, zamanla somut ve pratik bir zemine taşınmıştır.
Üst düzey ziyaretler düzenli hale gelmiş, müttefiklik ilişkilerini öngören anlaşma ile birlikte ekonomi ve ulaşım alanlarında birçok önemli iş birliği anlaşması imzalanmıştır.
Özbekistan ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin güçlenmesi birkaç önemli faktöre dayanmaktadır.
Bunlardan ilki, medeniyet ve kültür yakınlığıdır. Ortak dil, kültür, tarihî hafıza ve Türk kökenleri, iki ülke arasındaki ilişkilerin yalnızca pragmatik çıkarlarla sınırlı kalmayan sağlam bir temel üzerine kurulmasını sağlamaktadır. Bu durum karşılıklı güven ortamının oluşmasına katkıda bulunmaktadır.
İkinci olarak, dış politikaya yönelik benzer yaklaşımlar öne çıkmaktadır. Her iki ülke de çok yönlü dış politika izlemekte, dış etkilerden bağımsız hareket etmeye önem vermekte ve dış ekonomik stratejilerini ulusal çıkarlar doğrultusunda şekillendirmektedir.
Son yıllarda iki ülke arasındaki ticaret hacminde kayda değer bir artış gözlemlenmektedir. 2017 yılında karşılıklı ticaret hacmi 100 milyon doların altında iken, günümüzde bu rakam yaklaşık 500 milyon dolara ulaşmıştır. Taraflar, önümüzdeki yıllarda ticaret hacmini 1 milyar dolara çıkarmayı hedeflemektedir.
Özbekistan, Azerbaycan’a tarım ürünleri ile tekstil ve kimya sanayi ürünleri ihraç ederken; Azerbaycan ise petrokimya ürünleri, inşaat malzemeleri ve enerji sektörüne yönelik ürünler ihraç etmektedir.
İki ülke arasındaki ilişkiler, son yıllarda siyasi ve ekonomik açıdan giderek daha fazla önem kazanan Türk Devletleri Teşkilatı çerçevesinde de gelişmektedir. Taşkent ve Bakü bu platform kapsamında ulaştırma entegrasyonu, enerji güvenliği, dijital ekonomi ve insani iş birliği alanlarında ortak projeleri aktif şekilde hayata geçirmektedir.
Kültürel bağlar da siyasi ilişkilerin güçlenmesine katkı sağlamaktadır. Bu çerçevede öğrenci değişim programları, ortak eğitim projeleri ve kültürel etkinlikler özel bir rol oynamaktadır.
Uzmanlara göre Özbekistan ile Azerbaycan arasındaki iş birliği gelecekte üç temel alanda yoğunlaşacaktır. Birincisi, ulaştırma koridorlarının geliştirilmesi ve Çin ile Avrupa’yı birbirine bağlayan yeni uluslararası ticaret güzergâhında her iki ülkenin konumunun güçlendirilmesidir.
İkincisi, yeşil enerji alanıdır. Bu kapsamda Türkistan’dan Avrupa’ya Hazar Denizi üzerinden yenilenebilir enerji taşınmasına yönelik projelerin hayata geçirilmesi planlanmakta olup, bu durum Taşkent ile Bakü’yü enerji sektöründe stratejik ortaklar haline getirmektedir.
Üçüncüsü ise dijital entegrasyondur. Siber güvenlik, e-devlet uygulamalarının geliştirilmesi ve bilgi teknolojileri altyapısına yönelik ortak çalışmalar sayesinde yeni bir teknolojik eksenin oluşması ihtimali oldukça yüksektir.
Yorum yazabilirsiniz