“Aral ve Çad Gölü Gibi Olmasın”: Kırgızistan’dan Issık Göl İçin BM’ye Çağrı

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, New York’ta düzenlenen BM Genel Kurulunun 81. Oturumunda yaptığı konuşmada, iklim değişikliği nedeniyle Issık Göl’de yaşanan çevre sorununa dikkat çekti.

Kırgızistan Devlet Başkanı’nın belirttiğine göre, yüksek irtifada yer alan Issık Göl bugün son derece ağır bir iklim stresi yaşıyor. Caparov, son 170 yılda su seviyesinin yaklaşık 14 metre düştüğünü, son beş yılda ise göldeki su seviyesinin düşüş hızının yılda 7 santimetreye ulaştığını kaydetti. Eskiden gölü besleyen 101 nehirden bugün sadece 30 kadarı yıl boyunca akmaya devam ediyor.

Issık Göl’ün ana su kaynağını Tanrı Dağları’ndaki (Tien Shan) buzullar oluşturuyor. Son 70 yılda dağ buzullarının %30’undan fazlası eridi ve bu erimenin yaklaşık %20’si son 7-10 yıl içinde gerçekleşti. Kırgızistan Cumhurbaşkanı, iklim değişikliklerinin ölçeği ve hızının tek bir dağlık devletin imkanlarını aştığını ve uluslararası düzeyde ortak eylem gerektirdiğini vurguladı.

Kırgızistan Devlet Başkanı, “Bu çevre sorununun potansiyel ölçeğini ve bunu önlemenin maliyetini anlamak için, son on yıllarda felakete uğrayan Aral Gölü ve Çad Gölü’nün kaderini hatırlamak yeterlidir. Belli bir süre öncesine kadar Aral Gölü ve Çad Gölü de tıpkı bugünkü Issık Göl gibi su dolu göllerdi. Şimdiyse büyük oranda kurumuş durumdalar. Bizim için bu örnekler somut birer uyarı olmalıdır” ifadelerini kullandı.

Sadır Caparov; BM’ye, uluslararası finans kuruluşlarına ve donör ülkelere, Örgütün çatısı altında Issık Göl’ün korunmasına yönelik özel bir ortak mütevelli fonu (trust fund) kurulması girişimini destekleme çağrısında bulundu. Kırgızistan, söz konusu fona devlet bütçesinden 10 milyon dolar katkı sağlamaya hazır olduğunu açıkladı.

Hatırlatmak gerekirse Kırgızistan, 3 Haziran 2026 tarihinde ilk kez 2027–2028 dönemi için BM Güvenlik Konseyi geçici üyeliğine seçilmişti.

Daha önce Kırgızistan’ın BM Şartı’nın geliştirilmesine yönelik ciddi teklifler sunmayı hedeflediği ve BM Güvenlik Konseyi’nin yapısının yeni üyelerle genişletilmesini savunduğu bildirilmişti.