Türk dünyasının iki köklü edebiyat çınarı Taşkent’te aynı masada buluştu. Ali Şir Nevai’den Abay Kunanbayev’e uzanan ortak manevi mirası geleceğe taşımayı hedefleyen Özbekistan ve Kazakistanlı yazarlar, düzenledikleri tarihi forumla iki ülke arasındaki edebi köprüleri yeni çeviri ve yayın projeleriyle güçlendirme kararı aldı.
Etkinlik; Özbekistan Cumhuriyeti’nin bağımsızlığının 35. yıl dönümüne, 1926 yılında Bakü’de gerçekleştirilen Birinci Türkoloji Kongresi’nin 100. yılına ve büyük Özbek şairi ve mütefekkiri Ali Şir Nevai’nin doğumunun 585. yıl dönümüne ithaf edildi.
Forum; Özbekistan Cumhuriyeti Okul Öncesi ve Okul Eğitimi Bakanlığı, Kültür Bakanlığı, Taşkent Vilayeti Valiliği, Özbekistan ve Kazakistan Yazarlar Birlikleri ile Türk Kültür ve Mirası Vakfı iş birliğinde düzenlendi.
Okul Kütüphanesi ve Kovorking Alanı Açıldı
Forumun ilk etkinlikleri, Taşkent Vilayeti Bostanlık İlçesi’nin Koramanas köyünde bulunan Rahmatulla Raimkulov Adına 34 Numaralı Okul’da gerçekleştirildi. Yeni eğitim-öğretim yılının başlangıcı vesilesiyle okulda yenilenen kütüphane ve kovorking (ortak çalışma) kompleksinin açılışı yapıldı.
Program kapsamında Özbekistan Yazarlar Birliği, Özbekistan Cumhuriyeti Milletlerarası İlişkiler ve Yurt Dışındaki Soydaşlarla Temaslar Komitesi ile Türk Kültür ve Mirası Vakfı, okul kütüphanesine yeni kitaplar bağışladı.
Ayrıca okulda “Rahmatulla Raimkulov: Kuşakları Birleştiren Miras” konulu açık ders ve edebi buluşmalar düzenlendi. Tanınmış yazar, Özbekistan Gençliğinin Onursal Rehberi ve Özbekistan Ulusal Haber Ajansı Genel Müdürü Abdusaid Kuçimov, öğrencilere Özbekistan’ın bağımsızlığının 35. yılına adanmış bir konferans verdi.
Foruma; Özbekistan Cumhurbaşkanı Danışmanı ve Özbekistan Halk Yazarı Hayriddin Sultonov, Kazakistan Cumhurbaşkanı Danışmanı Malik Otarbayev, Özbekistan Okul Öncesi ve Okul Eğitimi Bakanı E’zozxon Karimova, Özbekistan Kültür Bakanı Ozodbek Nazarbekov, Kazakistan’ın Taşkent Büyükelçisi Yeraly Tugjanov, Özbekistan Yazarlar Birliği Başkanı Sirojiddin Sayyid, Kazakistan Yazarlar Birliği Başkanı Mereke Kulkenov, Türk Kültür ve Mirası Vakfı Başkanı Aktoty Raimkulova ile iki ülkeden çok sayıda tanınmış yazar, şair, bilim insanı ve kültür insanı katıldı.
Taşkent’teki Etkinlikler ve Oturumlar
Forum, 3 Eylül’de Taşkent’te devam etti. Program, Ali Şir Nevai Anıtı’na çelenk koyma töreniyle başladı.
Özbekistan Yazarlar Birliği binasında “Edebi Dostluk – Ebedi Dostluk” başlıklı kitap sergisi, Birinci Bakü Türkoloji Kongresi’nin 100. yılına adanan arşiv belgeleri sergisi, “Özbekistan ve Kazakistan Edebi Diyaloğu: Ortak Miras, Güncellik ve İş Birliğinde Yeni Ufuklar” paneli ile “Türk Dünyası Edebi İş Birliğinde Yeni Ufuklar” konulu yuvarlak masa toplantısı gerçekleştirildi.
Forumda iki ülke arasındaki yazarlar, bilim insanları, mütercimler ve kültür kurumları arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi; karşılıklı eser çevirilerinin artırılması, ortak yayın projelerinin hayata geçirilmesi, genç yazarların desteklenmesi, edebi mirasın dijitalleştirilmesi ve kültürel etkileşimin derinleştirilmesi konuları ele alındı.
Edebi İş Birliğinin Somut Meyveleri
Özbekistan ve Kazakistan Yazarlar Birlikleri arasında 7 Ağustos 2018 tarihinde imzalanan iş birliği protokolü kapsamında çok sayıda ortak proje yürütülüyor:
“Yüz Şiir” Projesi: Kazakistan’ın “Tulğa Dostık” Vakfı ortaklığıyla yürütülen proje kapsamında, Almatı’da 20 genç Özbek şairinin eserleri Kazakça; Taşkent’te ise 21 genç Kazak şairinin eserleri Özbekçe yayımlandı.
Abay Anma Etkinlikleri: Her yıl 10 Ağustos’ta Özbekistan’da büyük Kazak şairi Abay’ın doğum günü coşkuyla kutlanıyor. Özbek bilim insanları Abay’ın eserlerine dair araştırma kitapları ve Özbekçe çeviri seçkileri yayımladı.
Nevai ve Abay Çevirileri: Kazak şair Nesipbek Aytulı, Ali Şir Nevai’nin destanlarını Kazakçaya çevirerek Almatı’da yayımladı. Özbek edebiyatçılar Qozoqboy Yuldashev, Ibodulla Mirzayev, Yangiboy Kuchkarov ve diğer isimler ise Abay’ın eserlerini Özbekçeye kazandırdı.
Türk Edebiyatı İncileri: 100 ciltlik “Türk Edebiyatı İncileri” külliyatının 10 cildi Kazak edebiyatına ayrıldı. Klasikler Abay ve Jambyl’ın yanı sıra Kalmakan Abdukadyrov, Sabit Mukanov, Olcas Süleymenov ve Anuar Alimcanov gibi isimlerin eserleri bu külliyatta yer aldı.
Yayıncılık Projeleri ve İslam Medeniyeti Merkezi Ziyareti
İki ülke arasındaki edebi mübadele son yıllarda ivme kazandı:
2022 yılında Kazak yazar Kamal Tukayev’in uzun öyküleri Özbekçeye çevrilerek Taşkent’te basıldı.
Kazakistan’ın “Tañ-Şolpan” dergisi 2023 yılını “Özbek Edebiyatı Yılı” ilan etti ve yıl boyunca 30’dan fazla çağdaş Özbekçe eserin Kazakça çevirisini yayımladı.
2025 yılında Kazakistan’ın “Mereke Baspaları” yayınevi, Özbek yazarların eserlerini Kazakçaya çevirmeye başladı.
2026 yılında ise Kazak yazarlar Kasykhan Begmanov ve Mereke Kulkenov’un “Ulugdala Sabosi” ve “Şodlik” adlı şiir ve düzyazı eserleri Özbekçeye çevrilerek Özbekistan’da okurla buluştu.
Forum katılımcıları Taşkent’teki İslam Medeniyeti Merkezi’ni de ziyaret etti. Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in fikri ve girişimiyle kurulan bu görkemli kompleks ve sergiler, Kazakistanlı heyet üzerinde derin bir izlenim bıraktı.
Özbekistan ve Kazakistan Yazarlar Forumu; kardeş iki halkın manevi hafızasını koruyan, onları birbirine yakınlaştıran ve kuşakları bağlayan edebiyat köprüsünü daha da güçlendirdi.
Yorum yazabilirsiniz