Özbekistan, resmi dilde yabancı kökenli kelimelerin kullanımını azaltmaya yönelik yeni bir adım attı. Bakanlar Kurulu’na bağlı Terminoloji Komisyonu, “emoji”, “deadline”, “marka” ve “hostel” gibi günlük hayatta yaygın olarak kullanılan 41 yabancı kelimeye Özbekçe karşılık önererek bunların resmi yazışmalarda ve mevzuatta kullanılmasını hedefliyor.
Özbekistan Bilimler Akademisi’nin açıklamasına göre, hazırlanan liste Özbek dilinin kurallarına uygun olarak oluşturuldu ve resmi yazışmalar ile mevzuat metinlerinde kullanılmak üzere tasarlandı.
Listede bilgi teknolojileri, tıp, enerji, inşaat, kültür ve turizm gibi farklı alanlardan toplam 41 terim bulunuyor. İngilizce, Fransızca, Rusça, Latince, Yunanca, Japonca, İtalyanca ve İskandinav dillerinden Özbekçeye geçen yabancı kelimeler için yerel karşılıklar önerildi. Bu terimlerin gelecekte resmi belgelerde ve idari yazışmalarda kullanılması planlanıyor.
Önerilen karşılıklardan bazıları şöyle:
Marka (Brand) → xosnom
Deadline → so‘ngmuddat
Webinar → vebyig‘in
Diş teli (Braket) → tishsim
Emoji → hisbelgi
Hashtag → kalitso‘z
Hostel → qo‘noquy
Freelancer (Serbest çalışan) → erkin ishchi
Komisyon ayrıca teknik alanlarda kullanılan yabancı kısaltmalar için de Özbekçe alternatifler önerdi. Buna göre Rusça ASKUE (Elektrik Enerjisi Otomatik Sayaç ve Kontrol Sistemi) yerine EHNAT (Energiya hisobi va nazoratining avtomatlashtirilgan tizimi), İHA anlamına gelen Rusça BPLA yerine ise UHA (Uchuvchisiz havo apparati) kısaltmasının kullanılması tavsiye edildi.
Listede dikkat çeken bir diğer örnek ise “başmak” kelimesi oldu. Özbekistan Bilimler Akademisi, bu kelimenin Rusçaya Türk dillerinden geçtiğini belirterek Özbekçe karşılığı olarak boshmoq sözcüğünü önerdi. Kelime yalnızca ayakkabı anlamında değil, ulaşım, inşaat ve çeşitli sanayi alanlarında kullanılan metal ve diğer malzemelerden üretilen özel parçaları ifade etmek için de kullanılıyor.
Yetkililer, yeni terimlerin bilimsel ve resmi alanlarda Özbekçenin kullanımını güçlendirmesinin, terminolojide birlik sağlamasının ve mevzuat ile resmi yazışmalarda farklı yorumların önüne geçmesinin beklendiğini ifade etti.
Yorum yazabilirsiniz