Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te, iki büyük Doğu şairinin ortak edebiyat mirasını incelemeye adanmış uluslararası bir bilimsel konferans düzenlendi: “Nizami Gencevi ve Alişir Nevai Arasındaki Paralleller”.
Etkinlik, Özbekistan’daki Azerbaycan Cumhuriyeti Büyükelçiliği’ne bağlı Haydar Aliyev Azerbaycan Kültür Merkezi, Özbekistan Ulusal Pedagoji Üniversitesi Nizami Kampüsü ve Özbekistan-Azerbaycan Dostluk Derneği iş birliğiyle gerçekleştirildi.
Konferans, iki ülkeden bilim ve kamu-siyaset çevrelerinden temsilcileri bir araya getirdi; katılımcılar arasında parlamenterler, akademisyenler, önde gelen araştırmacılar ve öğrenciler yer aldı.
Konferansın açılışında üniversite rektörü Hilola Umarova, Nizami Gencevi ve Alişir Nevai’nin mirasının kardeş halkların ortak değeri olduğunu ve edebiyat diyaloğunun gelişimi için sağlam bir temel oluşturduğunu vurguladı. Üniversitenin özellikle Türkoloji çalışmalarına önem verdiğini ve Azerbaycanlı partnerlerle bilimsel iş birliğini genişlettiğini belirtti.
Azerbaycan’ın Özbekistan Büyükelçisi Hüseyin Guliyev, Özbekistan’da klasik Azerbaycan edebiyatına duyulan yüksek ilgiyi dile getirerek Nizami Gencevi ve Muhammed Fuzuli’nin eserlerini özellikle öne çıkardı.
Konferansta konuşan Azerbaycan Milli Meclisi Başkan Yardımcısı, Nizami Gencevi Ulusal Azerbaycan Edebiyatı Müzesi Direktörü, akademisyen Rafael Huseynov, Nizami ve Nevai mirasına gösterilen devam eden ilginin, bilim ve bilginin halkları birleştirmedeki temel rolünü ortaya koyduğunu belirtti. Huseynov, Nizami Üniversitesi’nde yaklaşık 20 bin öğrencinin eğitim almasının, hem Özbekistan’ın hem de tüm Türk dünyasının güçlenmesine katkı sağlayan insan kaynağı potansiyeli oluşturduğunu vurguladı.
Akademisyen, tarihî bağlama da dikkat çekerek XI-XVIII. yüzyıllar arasında “Nizami” mahlasıyla birçok şair bulunmasına rağmen, Nizami Gencevi’nin dünya edebiyatında özel bir yere sahip olduğunu belirtti ve onun Gence şehri ile bağlantısını gösteren nisba kullanımının önemini vurguladı. Ayrıca, Doğu edebiyatında “Hamsa” geleneğini ele aldı ve Alişir Nevai’nin Nizami’nin beşlemesine (Hamsa) Türkçe tam bir yanıt veren ilk şair olduğunu kaydetti.
Akademisyen Nizami Cəfərov, her iki şairin yalnızca Türk kültürel geleneğini temsil etmekle kalmayıp, aynı zamanda onu şekillendirdiğini, Nizami’nin eserlerinin dilsel farklılıklara rağmen derin Türk kültürel kodları taşıdığını belirtti.
Özbekistan’daki Haydar Aliyev Azerbaycan Kültür Merkezi Direktörü Akif Marifli, bu tür uluslararası konferansların Azerbaycan-Özbekistan edebiyat ve bilim ilişkilerinin gelişimine önemli katkı sağladığını belirtti. Marifli, Nizami Gencevi ve Alişir Nevai gibi büyük şahsiyetlerin mirasının ortak olarak incelenmesinin Türk dünyasında ortak değerlerin güçlenmesine hizmet ettiğini ifade etti.
Konferans kapsamında Özbek araştırmacılar da sunumlar yaptı. Salimahon Eşonova, Nizami’nin eserlerini Özbekistan Bilimler Akademisi Doğu Araştırmaları Enstitüsü fonları üzerinden incelediği araştırmasını sundu. Prof. İbrahim Yuldaşev, iki şairin eserlerinde “öğretmen-öğrenci” ilişkisini ele aldı, Doç. Mubara Omonova ise Nizami’nin mirasının Alişir Nevai şiirine etkisini inceledi.
Katılımcılar, edebiyat mirasının ortak olarak daha fazla incelenmesinin önemini vurguladı; bu mirasın Türk dünyasında kültürel bağları güçlendiren ve karşılıklı anlayışı artıran önemli bir faktör olmaya devam ettiğini belirtti.
Yorum yazabilirsiniz