Koço Antik Şehri- Doğu Türkistan

Doğu Türkistan’ın Uygur Medeniyetini Yansıtan Sessiz Başkenti

Koço (Gaochang) Antik Şehri, Doğu Türkistan’ın Turfan bölgesinde bulunan ve Uygur Kağanlığı sonrası kurulan Uygur Krallığı’nın en önemli merkezlerinden biri olan çok katmanlı bir yerleşimdir. Tarihi MÖ 1. yüzyıla kadar uzanan şehir, İpek Yolu’nun kavşak noktalarından birinde bulunması sayesinde uzun süre boyunca ticaret, din ve kültürün buluştuğu bir başkent hâlini almıştır. Uygur döneminde Koço; sanat, bilim, el yazmaları ve dini çeşitlilik açısından bölgenin en güçlü şehirlerinden biri olarak anılmıştır.

Mimari Yapı ve Kent Düzeni

Koço Antik Şehri tamamen kerpiç ve sıkıştırılmış toprak mimarisiyle inşa edilmiştir.
Kent iki ana bölümden oluşur:

• İç şehir: Saray, yönetim binaları, Budist tapınakları ve ileri zanaat atölyeleri

• Dış şehir: Halk yerleşimleri, pazar alanları ve dini yapılar
  Şehrin içinde yer alan tapınak kompleksleri, stupalar, fresk kalıntıları ve geniş avlulu yapılar, Uygur döneminin yüksek mimari ve sanatsal seviyesini göstermektedir. Şehir planının düzenliliği, sulama sistemleri ve savunma duvarları Koço’nun bölgedeki en gelişmiş kentlerden biri olduğunu kanıtlar.

Dini ve Kültürel Yaşam

Koço, farklı dini geleneklerin bir arada yaşadığı nadir şehirlerden biridir.
Uygur döneminde şehirde:

• Budizm,

• Maniheizm,

• Nesturi Hristiyanlığı
  gibi inançlar aynı anda varlık göstermiştir. Bu çok kültürlü yapı, şehirde bulunan tapınak kalıntılarında, duvar resimlerinde ve yazmalarda açıkça görülür. Uygurların Budist sanatındaki ustalığı özellikle Koço fresklerinde etkileyici bir şekilde yansır.

Türkistan Tarihindeki Yeri

Koço Antik Şehri, Türkistan’ın en parlak dönemlerinden birine ev sahipliği yapmıştır. Şehir, Uygur Kağanlığı’nın çöküşünden sonra kurulan Qoço (Koço) Uygur Devleti’nin siyasi ve kültürel merkezidir. Burada üretilen el yazmaları, minyatürler ve dini metinler Türk kültür tarihine eşsiz katkılar sağlamıştır. Ayrıca Koço, İpek Yolu’nun Doğu Türkistan kolunun kontrolünü elinde tutan stratejik bir güç noktasıydı.

Bugün Koço Antik Şehri; kerpiç duvarları, tapınak temelleri ve geniş yerleşim katmanlarıyla Uygur medeniyetinin en somut ve en etkileyici miraslarından biri olarak ayakta durmaktadır. Türkistan’ın kadim şehircilik, sanat ve dini çeşitlilik mirasını anlamak için en önemli tarih alanlarından biridir.