Kazakistan Küresel ve Bölgesel Yönetim Merkezi Direktörü ve Maqsut Narikbayev Üniversitesi profesörü İkboljon Koraboyev, Türk devletleri arasındaki askeri iş birliğinin geleceği ve küresel çağrılar bağlamındaki önemi üzerine değerlendirmelerde bulundu.
Türk Devletleri Arasında Askeri İş Birliği Perspektifleri
İlk olarak, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Gabala’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Zirvesi’nde, üye ülkeleri arasında ortak askeri tatbikatlar düzenlenmesi önerisini değerlendiren Koraboyev, bu girişimin uluslararası güvenlik ortamındaki objektif değişiklikleri yansıttığını vurguladı.
Koraboyev, askeri risklerin artması, hibrit tehditlerin yayılması, çatışmaların teknolojikleşmesi ve küresel siyasetteki genel krizle birlikte, devletler arasında koordinasyon, karşılıklı destek ve dayanışmanın öneminin giderek arttığını belirtti. Geleneksel ittifakların zayıflaması ve güvenlik garantilerinin etkisizleşmesi bağlamında, sınırlı askeri iş birliği biçimlerinin bile karşılıklı desteği ve koordinasyonu göstermek açısından büyük bir işlev taşıdığını ifade etti.
Uzman, burada söz konusu olanın, yumuşak koordinasyon temellerine dayanan daha esnek bir etkileşim formatı olduğunu, bu formatın uyumun artırılması, güven inşası, deneyim paylaşımı ve tehditler konusunda ortak anlayış geliştirilmesini amaçladığını söyledi. Bu yaklaşımın, TDT katılımcıları arasındaki gerçek güç dengesini yansıttığını vurguladı.
Tatbikatlar Dışındaki Etkili İş Birliği Biçimleri
Koraboyev, askeri tatbikatların dışında, ortak silah üretimi ve savunma doktrinlerinin koordine edilmesi gibi iş birliği biçimlerinin de önemli olduğunu belirtti. Ancak, orta ve uzun vadede potansiyel olarak daha önemli olan birkaç alanı şu şekilde sıraladı:
- Askeri Eğitim ve Tatbikatlar: Ortak tatbikat programları, personel planlama kursları, subay değişimi ve eğitim modül değişimleri, silahlı kuvvetlerin modernizasyonuna katkı sağlayabilir.
- Teknolojik ve Endüstriyel İş Birliği: Bu alanda geniş çaplı ortak üretimden ziyade, belirli segmentlerde – insansız sistemler, iletişim, lojistik, bakım ve teknik hizmetler gibi – hedef odaklı iş birliği önemlidir.
- Hibrit Tehditler Alanında İş Birliği: Siber güvenlik, kritik altyapı korunması, dezenformasyonla mücadele ve transnasyonal suçlarla mücadele gibi alanlarda deneyim paylaşımı, tüm Türk devletleri için ortak çıkarlar taşıyan konulardır.
Askeri İş Birliği ve Bölgesel Direnç
Son olarak, Türk devletleri arasındaki askeri iş birliğinin, bölgenin hibrit çatışmalar ve transnasyonel riskler gibi modern tehditlere karşı ortak direncini artırıp artıramayacağı sorusuna cevap veren Koraboyev, Azerbaycan’ın Gabala’daki zirvede açıkladığı girişimin, Türk devletlerinin artan nüfuzunu ve değişen küresel güvenlik mimarisine uyum sağlama arzusunu yansıttığını söyledi.
Geleneksel ittifak yapılarının zayıflamasıyla birlikte, dayanışma ve koordinasyonun sembolik biçimlerinin stratejik önem kazandığını belirtti. Orta ve şeffaf bir formatta Türk devletleri arasında askeri iş birliğinin, özellikle hibrit, asimetrik ve transnasyonel risklerle karşılaşılan durumlarda, bölgesel dayanıklılığı artırabileceğine dikkat çekti.
Uzman, Türk devletleri arasındaki askeri iş birliğinin psikolojik ve stratejik öngörü, karşılıklı destek ve kriz durumlarında manevra alanının mevcut olmasını sağlayarak bölgesel ortak direnci artırabileceğini ifade etti.
Yorum yazabilirsiniz