Türk dünyası ülkelerinin arkeoloji kuruluşları, ortak araştırmaları hayata geçirmeye ve tarihî-kültürel mirasın araştırılması ile korunması amacıyla ortak bir dijital alan oluşturmaya hazırlanıyor.
Bu gelişme, Türk Dünyası Arkeoloji Araştırma Enstitüleri ve Merkezleri Birliği’nin (ARICA) Macaristan’ın Buğatz kentinde düzenlenen üçüncü toplantısında gündeme geldi. Toplantıya Türk Akademisi Başkanı ve akademisyen Şahin Mustafayev, Macaristan Turan Vakfı Başkanı András Bíró, Azerbaycan, Kırgızistan, Türkiye, Özbekistan ve Moğolistan’daki arkeoloji kuruluşlarının temsilcilerinin yanı sıra Türk Tarih Kurumu ve Macaristan Ulusal Müzesi temsilcileri katıldı.
Toplantının açılışında konuşan Şahin Mustafayev, ARICA’nın kuruluşundan bu yana geçen üç yıllık süreçte temel iş birliği mekanizmalarının oluşturulmasından, somut projelerin hayata geçirilmesini hedefleyen uluslararası bir bilimsel ağın kurulmasına uzanan önemli bir gelişim kaydettiğini belirtti.
Toplantıda öne çıkan önerilerden biri, Türk ülkelerinin arkeolojik mirasının ortak araştırılmasına yönelik Uluslararası ARICA Programı’nın oluşturulması oldu. Program kapsamında her yıl öncelikli arkeolojik alanların belirlenmesi, ortak bilimsel geziler ve kazılar düzenlenmesi, eserlerin belgelenmesi ve bilimsel analizlerinin yapılması planlanıyor.
İş birliği kapsamında İpek Yolu üzerindeki antik kentlerin kalıntıları, erken Türk dönemine ait arkeolojik alanlar, eski sulama sistemleri, Avrasya bozkırlarının göçebe kültürlerine ait miras ve Orta Çağ’daki üretim merkezleri öncelikli araştırma alanları arasında değerlendiriliyor.
Türk Dünyasının Arkeolojik Mirası Dijital Ortama Taşınacak
Toplantıda dijitalleşmeye de özel önem verildi. Bu kapsamda Türk Ülkelerinin Arkeolojik Anıtları Elektronik Atlası oluşturulması önerildi. Atlasın; arkeolojik alanların konumu ve kronolojisi, araştırma sonuçları, fotoğraflar, planlar ve bilimsel yayınlara ilişkin bilgileri tek bir dijital platformda bir araya getirmesi hedefleniyor.
Bunun yanı sıra ARICA Dijital Bilgi Portalı ve elektronik araştırma veri tabanının oluşturulması da gündeme geldi. Söz konusu platformların bilimsel projeler, arkeolojik kazılar ve araştırma gezileri, yayınlar, konferanslar, hibe ve eğitim programları ile uzmanlar ve ilgili kuruluşlar hakkında sürekli bilgi paylaşımına imkân sağlaması öngörülüyor.
Bir diğer iş birliği alanı ise her yıl düzenlenecek ARICA Arkeolojik Araştırmalar Değerlendirme Toplantısı olacak. Bu toplantılarda gerçekleştirilen araştırma ve kazıların sonuçlarının paylaşılması, yeni keşiflerin ele alınması ve bir sonraki yılın ortak çalışma önceliklerinin belirlenmesi planlanıyor.
ARICA, Türk Akademisi’nin girişimiyle 2023 yılında Semerkant’ta kuruldu. Birliğin ilk resmî toplantısı 2024 yılında Şuşa’da, ikinci toplantısı ise 2025 yılında Ankara ve Gaziantep’te gerçekleştirildi. Bu süreçte üyeler, iş birliğinin temel alanlarını belirlerken ortak bilimsel ve yayıncılık çalışmalarının da temellerini attı.
Toplantıda ayrıca Macaristan ile bilimsel iş birliğinin önemi vurgulandı. Macar bilim insanları ve araştırma kurumları uzun yıllardır Hun mirası, Avrasya bozkırları ve Türk halklarının erken dönem tarihi üzerine yürütülen çalışmalara katkı sağlıyor.
Toplantı kapsamında, Türk Akademisi’nin koordinasyonuyla hazırlanan “Türk Dünyasının Arkeologları – Araştırmacılar” adlı yayın da tanıtıldı. Kitapta Türk dünyası ülkelerinin önde gelen arkeologları ve onların bilimsel çalışmalarına ilişkin bilgilere yer veriliyor.
Toplantının sonunda katılımcılar, ARICA’nın önümüzdeki dönemdeki çalışmalarının temel yönlerini ve yol haritasını belirleyen Sonuç Bildirisini kabul etti. Bildiri; ortak arkeolojik araştırmaların uygulamaya geçirilmesini, dijital altyapının geliştirilmesini ve Türk dünyasındaki arkeoloji kuruluşları arasındaki bilimsel bilgi alışverişinin genişletilmesini öngörüyor.
Öte yandan daha önce Moğolistan’da eşsiz Türk anıtlarının korunması amacıyla koruyucu çitlerin açıldığı bildirilmişti.
Ayrıca Kazak tarihçi, antik Kazak şehirlerinin ortadan kaybolmasının nedenlerini açıklamıştı.
Yorum yazabilirsiniz