Kırgızistan’da halk ile yönetim arasındaki diyaloğun önemli platformlarından biri haline gelen Halk Kurultayı, beşinci toplantısını 18 Aralık’ta Bişkek’te gerçekleştirecek. Toplantıya ülkenin farklı bölgelerinden seçilecek 700 delege katılacak.
Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, ilgili kararnameyi 3 Eylül’de imzaladı. Etkinliğe katılmak üzere ülkenin tüm bölgelerinden 700 delege seçilecek. Delegelerin seçimi ve kurultayın çalışmalarının organizasyonu, özel olarak oluşturulan organizasyon komitesi tarafından koordine edilecek.
Daha önce toplantının “Yrys Ordo” Kongre Salonu’nda yapılacağı bildirilmişti.
Bu yılki kurultay, söz konusu kurumun Kırgızistan’ın modern siyasi sistemine yeniden kazandırılmasından bu yana düzenlenecek beşinci kurultay olacak. Kurultayın anayasal statüsü, 11 Nisan 2021’de referandumla kabul edilen yeni Anayasa’da güvence altına alındı.
Anayasa’nın 7. maddesinde Halk Kurultayı, toplumsal kalkınmanın yönlerine ilişkin tavsiyelerde bulunan toplumsal temsil niteliğinde, istişari ve gözetim işlevine sahip bir toplantı olarak tanımlanıyor.
Bununla birlikte kurultay fikri, modern Kırgız devletinden çok daha eskiye dayanıyor. Topluluk ve boy temsilcilerinin önemli meseleleri görüşmek üzere bir araya geldiği benzer toplantıların geleneği, Kırgızların toplumsal yapısının tarihî kurumlarından biri olarak kabul ediliyor. Bağımsızlığın kazanılmasının ardından da kurultaya modern bir örgütsel yapı kazandırılması yönünde girişimlerde bulunuldu.
Nitekim Ağustos 1992’de Bişkek’te Dünya Kırgızları Kurultayı düzenlenirken, Aralık 1995’te Kırgızistan Halkının İkinci Kurultayı gerçekleştirildi. Daha sonraki dönemde kurultayın toplumsal denetim ve temsil mekanizması olarak kullanılması fikri, yasama düzeyinde defalarca gündeme geldi.
Ancak 2021 Anayasası, Halk Kurultayı’nı yeni devlet yönetimi sistemi içerisinde ayrı bir toplumsal temsil kurumu olarak ilk kez anayasal güvence altına aldı. Cumhurbaşkanı Sadır Caparov o dönemde kurultayın oluşturulmasının halka iktidarın kullanılmasına doğrudan katılma imkânı sağlaması gerektiğini vurgulayarak, yeni kurumu Kırgız toplumunun tarihî gelenekleriyle ilişkilendirdi.
Kurumun pratik olarak yeniden hayata geçirilmesi ise 2022 yılında başladı. Caparov, 15 Ağustos’ta ilk Halk Kurultayı’nın toplanmasına ilişkin kararnameyi imzaladı. Kurultay, 25-26 Kasım’da Bişkek’te gerçekleştirildi. Toplantıya binden fazla kişi katıldı; resmi olarak bölge temsilcileri, işçi göçmenler ve dinî mezhep temsilcileri dahil 1.074 delege öngörülmüştü.
İlk kurultayda bölgelerin sosyoekonomik kalkınmasından altyapının durumuna, sınır sorunlarından çevre ve yurt dışında yaşayan Kırgızistan vatandaşlarının durumuna kadar geniş bir yelpazedeki konular ele alındı. Kurultay sonucunda bir karar kabul edildi ve devlet organları ile yerel yönetimlere tavsiyeler gönderildi.
İkinci Halk Kurultayı, 15-16 Aralık 2023’te gerçekleştirildi. Kurultaya yaklaşık 700 delege katıldı. Kurultayın düzenlenmesi, 24 Temmuz 2023’te Caparov tarafından imzalanan ve kurumun hukuki statüsünü, delegelerin seçilme usulünü, çalışma düzenini ve ele alınacak konuları belirleyen “Halk Kurultayı Hakkında” özel anayasal kanuna dayanıyordu. Kanun ayrıca Halk Kurultayı’nın yasama girişimi hakkını kullanmasına ilişkin mekanizmayı da düzenledi.
İkinci kurultayın ana gündem maddelerinden biri, ilk kurultayda alınan kararların ne ölçüde uygulandığının ele alınmasıydı. Caparov konuşmasında, ilk toplantının sonuçları doğrultusunda 3.182 maddelik bir plan oluşturulduğunu bildirdi. O tarihte bunların 358’i tamamlanmış, 2.200’ü üzerinde çalışmalar sürdürülüyor, 523’ü ise belirlenen süre içerisinde yerine getirilmemişti.
Üçüncü Halk Kurultayı, 20-21 Aralık 2024’te düzenlendi. Kurultaya yine yaklaşık 700 delege katıldı. Gündemde ekonomik ve sosyal kalkınma, altyapı, su temini, tarım ve girişimciliğin desteklenmesinin yanı sıra sosyal konular yer aldı. İlk gün 105 delege konuşma yaptı.
Dördüncü kurultay, 25-26 Aralık 2025’te T. Satılganov Kırgızistan Ulusal Filarmonisi’nde gerçekleştirildi. Kurultaya, işçi göçmenler ve etnik toplulukların temsilcileri de dahil olmak üzere 690 delege katıldı. Kürsüden 150 delege söz alarak sosyal alan, işleme sanayisi, altyapı, su temini, tarım ve girişimcilikle ilgili sorunları gündeme getirdi.
Böylece Halk Kurultayı, dört yıl içerisinde yeni bir anayasal kurumdan, iktidar ile bölgelerin temsilcileri arasında doğrudan diyaloğun kurulduğu yıllık bir platforma dönüştü. 18 Aralık’ta gerçekleştirilecek Beşinci Kurultay da bu uygulamanın bir sonraki aşaması olacak.
Yorum yazabilirsiniz