Uzun yıllar boyunca toprağın altında gömülü kalan yapı hakkında kimse kalıntıların nerede aranması gerektiğini bilmiyordu. 19. yüzyılın ortalarında yaşanan depremlerin ardından yıkılan bu tarihi abide, adeta tarihten silinmişti. Arkeologlar bu eşsiz yapıyı yeniden gün yüzüne çıkardı.
Söz konusu keşif, Türkmenistan’ın Ahal vilayetinde yer alan antik Abiverd kenti sınırları içindeki Orta Çağ mimarisinin özgün örneklerinden biri olan Cuma Camii’ne ait. Bölgede şu sıralar sonbahar kazı sezonu başlamış durumda. Çalışmalarını “Abiverd Peştak” tahkimat kompleksinde yoğunlaştıran bilim insanları, aradıkları tarihi bulguya kompleksin batı sektöründe ulaştı.
Neler Keşfedildi?
Uzmanlar caminin temelini tam olarak tespit etti ve zamanında devasa portalı taşıyan masif ayakların (pilonların) kalıntılarını temizledi. Ortaya çıkan manzara deneyimli araştırmacıları bile şaşırttı. Farklı boyutlardaki pişmiş tuğlalardan örülen ve dönemine göre son derece dayanıklı bir harçla birleştirilen duvarlar, mimarların yüksek ustalığını gözler önüne seriyor. Yapıda, yerel anıtsal mimari okuluna özgü karmaşık mühendislik çözümlerinin kullanıldığı görüldü.
Şu anda bu tarihi keşif yalnızca incelenmekle kalmıyor; restoratörler tahribatı durdurmak ve bu tarihi mirası gelecek nesillere aktarabilmek adına antik yapıları doğrudan kazı alanında koruma (konservasyon) altına alıyor. Bilim insanları elde edilen verileri, bu caminin dönemin dini ve sosyal hayatının merkezi olarak tanımlandığı tarihi vakayinamelerle de karşılaştırıyor.
Sonsuza dek kaybolduğu düşünülen antik Cuma Camii’nin yeniden gün yüzüne çıkarılmasıyla birlikte, Abiverd kentinin İpek Yolu üzerindeki turizm rotalarına dahil edilerek tüm dünyadan seyahatseverlerin ilgisini çekmesi bekleniyor.
Yorum yazabilirsiniz