Özbekistan’da pehlivanlar ve dorbozlar yalnızca birer sanatçı değil, kökleri erken ortaçağ dönemine uzanan kadim gösteri sanatının koruyucularıdır. Onların gösterileri geleneksel olarak pazar yerlerinin ve Navruz gibi büyük bayramların en ilgi çekici etkinliklerinden biri olmuştur.
“Dorbozlik” sanatı, 2015 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne dahil edilmek üzere tavsiye edilmiştir. Dikkat çekici bir diğer unsur ise dorbozların 4 ila 50 metre yükseklikte güvenlik ağı olmadan gösteri yapmalarıdır. Denge sağlamak için “langar” adı verilen uzun bir sırık kullanılır. Bilgi ve beceriler sıkı şekilde “usta-çırak” geleneğiyle aktarılır ve çoğu zaman aile hanedanları içinde yaşatılır. Riştan, Andican (U. Yusupov topluluğu), Fergana (T. Madaminov topluluğu) ve Hive’den gelen nesilden nesile devam eden topluluklar özellikle tanınmaktadır.
Tursunali Hoca Mamadjonov (Tursunali Pehlivan olarak da bilinir), tanınmış Özbek kültür insanı, ünlü bir dorboz ve çevreciydi.
1949 yılında Fergana vilayetinin Fergana ilçesine bağlı Vodil köyünde doğdu. “Vodil Çinori” halk dorboz topluluğunun sanat yönetmenliğini yaptı. Uzun yıllar boyunca Şahimardan ve Özbekistan’ın diğer bölgelerinde geleneksel gösteriler sergileyerek dorboz ve pehlivan sanatının yaşatılmasına katkıda bulundu.
Bu günlerde “Anhor Lokomotiv” stadyumunun bulunduğu “Navruz” parkında, ünlü pehlivan ve dorboz (ip cambazı) Tursunali Hoca Mamadjonov’un anısına ithaf edilen “Özbek Dorbozları ve Pehlivanları” cumhuriyet yarışması düzenlendi.
Söz konusu yarışma, Özbekistan Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı, Kültüroloji ve Somut Olmayan Kültürel Miras Bilimsel Araştırma Enstitüsü ile Özbekistan Etnospor Derneği iş birliğinde organize edildi.
Cumhuriyetin tüm vilayet, şehir ve ilçelerinden gelen güreşçi, dorboz ve pehlivan grupları hünerlerini sergiledi.
Yorum yazabilirsiniz