UNESCO tarafından somut olmayan kültürel miras alanı ilan edilen Özbekistan’ın Baysun bölgesine özgü dünyaca ünlü Baysun duhası (dübbeti / doppa), resmi Coğrafi İşaret statüsü alarak hukuki koruma altına alındı. Surhanderya vahasının asırlık kimliğini taşıyan bu geleneksel başlık, artık özgün adı ve üretim metodolojisiyle doğrudan Baysun ilçesinin coğrafi ve kültürel sınırlarına tescillendi.
Alınan tescil kararı, taklit üretimin önüne geçerek özgün el zanaatını korumakla kalmıyor; Baysun duhasının hem Özbekistan iç pazarında hem de uluslararası küreselleşen etnik moda ve el sanatları piyasasında marka değerini hukuki bir zemine oturtuyor. Dahası, menşe adı etiketiyle onaylanan bu karar, yerel ustaların zanaatını gelecek kuşaklara aktarmasını güvenceye alıyor.
Piltadozi İşlemesi ve Sembollerin Dili
Baysun (Boysun), Özbekistan’ın güneyinde, Surhanderya vilayetine bağlı hem tarihi hem de kültürel açıdan Orta Asya’nın en özgün yerleşimlerinden biridir. Baysun Dağları’nın eteklerinde yer alan bölge, binlerce yıllık ritüellerini ve el zanaatlarını günümüze kadar korumayı başarmıştır.
Surhanderya dokuma kültürünün simgesi olan Baysun duhası, ustalığın inceliklerini yansıtan geleneksel “piltadozi” (kabartmalı nakış) tekniğiyle hazırlanıyor. Canlı renk paleti, geometrik dizilimi ve ritmik dikiş tarzıyla diğer Türkistan doppalarından ayrılan başlık, üzerindeki her motifte kadim bir anlam taşıyor.
Yorum yazabilirsiniz