Türkistan ülkeleri için su kıtlığı ve su kaynaklarının eşitsiz dağılımı temel sorunlardan biri olmaya devam ediyor. Bu yıl “Avrasya Ritmi”, bölgenin yeniden su sıkıntısıyla karşı karşıya kalabileceği vejetasyon dönemi tahminlerini ele almıştı. Bu acil sorunun ve buna bağlı enerji arzı sıkıntılarının çözümü için Avrasya Kalkınma Bankası’nın (AKB) sağlamaya hazır olduğu destek büyük önem taşıyor.
Bankanın Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Yevgeniy Vinokurov, kredi kuruluşunun atacağı somut adımları açıkladı. Vinokurov, Türkistan’da iklim ve çevre alanına yönelik bölgesel bir yatırım portföyünün oluşturulduğunu ve bunun gelecekte daha da genişletileceğini belirtti.
Bu destek uzun yıllar boyunca önemini koruyacak. Çünkü Türkistan ülkeleri her yıl ciddi su kıtlığı ve kuraklıkla mücadele ediyor. Bölge, küresel iklim değişikliğinin sonuçlarını yoğun şekilde hissediyor. Uzmanlara göre su eksikliği ekonomik büyümeyi yavaşlatabilir, halk sağlığı sorunlarına yol açabilir, gıda güvenliği risklerini artırabilir ve su kaynakları nedeniyle çatışmaları tetikleyebilir.
Bölgede temiz içme suyuna ve kanalizasyon sistemlerine bağlı sanitasyon hizmetlerine erişimde ciddi sınırlamalar ve eşitsizlikler bulunuyor. Sorun, mevcut su temini ve kanalizasyon altyapısının büyük bölümünün 1980’lerden önce inşa edilmiş olmasına rağmen modernize edilmemesi nedeniyle daha da derinleşiyor. Sonuç olarak altyapı ya kötü teknik durumda bulunuyor ya da özellikle kırsal bölgeler ve küçük şehirlerde tamamen eksik durumda.
Durumun ciddi şekilde iyileştirilmesi amacıyla AKB, “Orta Asya Su-Enerji Kompleksi” girişimini destekledi. Bu proje; altyapının geliştirilmesi ve yenilenmesi, yeşil teknolojilerin uygulanması ve bölge ülkeleri arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi yoluyla kritik kaynak yetersizliğinin aşılmasını hedefliyor.
AKB ve uluslararası ortakların ortak çalışmaları; su kaynaklarının yönetimi, hidroenerji geliştirilmesi ve enerji sistemlerinin senkronizasyonu gibi alanlardaki projelere odaklanıyor.
Girişimin Temel İlkeleri
Girişimin amacı; su ve enerji güvenliğini artırmak, iklim değişikliği koşullarında su kaynaklarının kullanımını optimize etmek, sürdürülebilir ekonomik büyümeyi sağlamak ve bölge ülkelerinin entegrasyonunu güçlendirmektir. Girişim kapsamında su ve güneş enerjisinin geliştirilmesi, kuraklık risklerinin azaltılması ve hidroelektrik santrallerinin modernizasyonu yer alıyor. Bu girişim, olası bir krizin önlenmesi ve 2050 yılına kadar artacak nüfus için sürdürülebilir kaynak temininin sağlanması açısından hayati önem taşıyor.
Vinokurov’a göre 2030 yılına kadar bölgede elektrik talebinin yüzde 40 artması bekleniyor. Ancak mevcut altyapının büyük kısmı artık eskimiş durumda. Banka, enerji dönüşümünde “orta yol” yaklaşımını savunuyor. Buna göre yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesi, termik üretimin modernizasyonu, sistem istikrarı için doğal gazın kullanımı, nükleer enerjinin değerlendirilmesi, enerji şebekelerinin güçlendirilmesi ve dönüşüm sürecindeki sektörlerin desteklenmesi arasında denge kurulması gerekiyor.
AKB’nin ana çalışma yönü olarak seçtiği “Türkistan Su-Enerji Kompleksi” girişimi bugüne kadar 750 milyon dolardan fazla yatırım çekmiş durumda.
AKB’nin Kalkınma Projeleri
Avrasya Kalkınma Bankası’nın halihazırda yürüttüğü projeler arasında, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ile ortaklaşa gerçekleştirilen 5,3 milyon dolarlık hibe projesi de bulunuyor. Bu projenin temel hedefleri arasında sürdürülebilir sulama ekosistemi oluşturmak ve sulama ekipmanları üretimine odaklanan bölgesel bir küme kurmak yer alıyor.
Uzmanlar, AKB’nin bölgedeki çalışmalarına ilişkin değerlendirmelerinde, “Büyük ölçekli yeşil projelerin uygulanması; hükümetler, uluslararası finans kuruluşları ve iklim fonları arasında koordinasyon gerektirir” ifadelerini kullandı. Bu tür bütünleştirici projeler özellikle temiz enerji ve sürdürülebilir su yönetimi alanındaki sermaye yoğun programlarda daha etkili şekilde hayata geçiriliyor.
Girişimin mega projeleri arasında Kırgızistan’da inşa edilmesi planlanan 100 MW kapasiteli “Kulanak” hidroelektrik santrali de bulunuyor. AKB projeye proje finansmanı modeli kapsamında geri dönmeyen kredi hattı sağlayarak katılıyor. “A” sosyal kategorisine sahip proje, 2022–2043 yılları arasında uygulanacak.
Bölgesel ve ulusal ölçekte stratejik öneme sahip olan Kulanak HES’in yıllık yaklaşık 435 milyon kWh elektrik üretmesi planlanıyor. Böylece Kırgızistan enerji sisteminin temel elektrik yükü karşılanabilecek.
Proje, bankanın stratejik hedefleriyle tamamen uyumlu olup enerji verimliliğinin artırılması, modernizasyon ve enerji güvenliğinin sağlanmasını amaçlıyor. Girişimin hayata geçirilmesiyle, şu anda yalnızca 40 MW kapasiteli tek bir hidroelektrik santralinin faaliyet gösterdiği bölgede elektrik açığının giderilmesi ve ülkenin yüksek derecede yıpranmış enerji altyapısının iyileştirilmesi hedefleniyor.
AKB’nin 20 Yıllık Somut Başarıları
Sonuç olarak, Avrasya Kalkınma Bankası’nın başarılarını da hatırlatmak gerekir. Banka, 2006 yılından bu yana geçen 20 yıllık faaliyet sürecinde Türkistan’da sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasına, ekonomik büyümenin teşvik edilmesine ve bölgesel entegrasyonun derinleştirilmesine önemli katkılar sundu.
Banka; altyapı geliştirme, yeşil ekonomiyi destekleme ve sosyal sorunların çözümüne yönelik projelere aktif yatırım yapıyor. Bu yaklaşım, Birleşmiş Milletler’in Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ve ESG ilkeleriyle tamamen uyumludur. Son yirmi yılda bankanın toplam yatırım hacmi yaklaşık 20 milyar dolara ulaşırken, 326 proje hayata geçirildi.
AKB, 2022–2026 stratejisinin temel taşlarını oluşturan iddialı projeleri aktif biçimde uygulamaya devam ediyor. “Türkistan Su-Enerji Kompleksi” girişiminin yanı sıra “Avrasya Ulaştırma Koridoru” ve “Avrasya Ticaret Ağı” projeleri de bu stratejinin önemli parçaları arasında yer alıyor.
Türkistan’da AKB; enerji sektörünün modernizasyonu, ulaştırma altyapısının geliştirilmesi, dijital çözümlerin yaygınlaştırılması ve tarım sektörünün desteklenmesine öncelik veriyor. Bu öncelikler, bölgenin iklim değişikliğine uyum sağlaması ve enerji güvenliğinin güçlendirilmesi hedeflerine hizmet ediyor.
Türkistan ekonomisinin büyümesini sürdürmesi ve 2026 yılında yüzde 6,2 seviyesinde GSYH büyümesine ulaşması bekleniyor. AKB, çevre dostu ve sosyal odaklı projelerde risklerin azaltılması ve özel sermayenin çekilmesi için aktif çalışmalar yürütüyor. Böylece bölge ülkelerinin sürdürülebilir ekonomik kalkınmaya geçişine destek sağlamayı amaçlıyor.
Yorum yazabilirsiniz